اهميت دانش اندوزي از نظر اسلام

براي چي ادعا ميشودكه اسلام بيشترين تاكيد را به علم آموزي داشته است؟

ادعاي اينكه در اسلام بيشترين تاكيد در مورد علم آموزي است،دلايل زيادي دارد كه 8 دليل ، در ذيل به عنوان نمونه آورده شده است بعد از مشاهده موارد زير چه خواهيد گفت؟! :
1- به دليل اهميت دادن علم و دانش درلسان قرآن و ائمه دين عليهم السلام .
يكي از گرايشهاي فطري انسان حقيقت جويي است و يكي از تواناييهاي انسان قدرت شناخت واقعيات است. شناخت خود و جهان پيرامون يا به عبارت ديگر خودآگاهي و ديگرآگاهي از ويژگي هاي انسان است. انسان با آگاهي از خويشتن، قادر مي شود چيزهاي ديگر را بشناسد و حتي خداشناس گردد. ؛ خودشناسي مبدأ همه شناختهاي ماست و كسي كه خود را بشناسد: اولاً ضرورت شناختهاي ديگر بر او آشكار مي شود، زيرا به غايت وجودي خود پي مي برد و به ضعف و كاستي بالفعل خويش آگاه مي گردد و ضرورت شناخت مسير و شيوه حركت به سوي مقصد را در مي يابد و ثانياً شناخت هاي ديگر براي او ممكن مي گردد. اميرالمؤمنين ـ عليه السّلام ـ فرموده اند: كيف يعرف غيره من يجهل نفسه؛[ شرح غرر الحكم و درر الكلم، ج 4، ص 565.] كسي كه به خويشتن جاهل است چگونه غير خود را مي شناسد.
بنابراين اهميت و امكان تحصيل علم و شناخت، از طريق خودشناسي بر ما آشكار مي گردد و وقتي علم براي رسيدن به كمال و غايت وجودي انسان ضرورت و اهميت داشته باشد، پرورش قوه درك حقايق نيز اهميت خواهد داشت. قوه عاقله انسان هر چه در درك حقايق تواناتر باشد، مقصد و مسير و موانع حركت به سوي مقصد را بهتر مي شناسد و امكان رسيدن به كمال را بيشتر فراهم مي كند. و بالعكس، اگر قوه شناخت انسان كارآيي خود را از دست دهد، حركت در مسير كمال ناممكن مي شود و گمراهي و هلاكت را در پي مي آورد.
اين مطالب هم از طريق خودشناسي فهميده مي شود و هم كتاب و سنت آن را تأييد مي كند.
در قرآن كريم و روايات معصومين ـ عليهم السلام ـ در فضيلت علم و علم آموزي سخنان زيبايي وجود دارد كه در اينجا برخي از آنها را ذكر مي كنيم:
- شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ وَ الْمَلائِكَهُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ؛[ آل عمران، 18.]
خدا كه همواره به عدل قيام دارد گواهي مي دهد كه جز او هيچ معبودي نيست و ملائكه و صاحبان دانش نيز (شهادت مي دهند).
رسيدن به مرتبه درك توحيد پروردگار و شهادت به آن، براي صاحبان علم امكان پذير است و اين در فضيلت و ضرورت علم به تنهايي كافي است. چون علم چنين ثمره دلپذيري دارد خداوند فرموده است:
- يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ؛[ مجادله، 11.] خداوند كساني را كه ايمان آوردند و آنان را كه علم داده شدند بسيار بلندمرتبه مي فرمايد.
خداوند در مواضع فراواني برتري عالم را نمايان ساخته است و در آياتي به اين برتري تصريح نموده است:
- قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ؛[ زمر، 9.] بگو آيا كساني كه مي دانند و كساني كه نمي دانند يكسانند؟
قرآن به علم آموزي تشويق و بلكه امر مي كند: فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ؛[ نحل، 43] پس اگر نمي دانيد از آگاهان بپرسيد.
از پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ روايت شده است كه:
- خداوند چون براي كسي نيكي بخواهد او را عالمي ژرف نگر در دين مي سازد؛[ المحجه البيضاء، ج 1، ص 17]
- همچنين از ايشان نقل شده است: عالم هفتاد درجه از عابد برتر است. [همان، ص 18]
و نيز فرموده اند:
- كسي كه دوست دارد به آزادشدگان از آتش نگاه كند، بايد به دانش آموزان نظر نمايد. قسم به كسي كه جانم به دست اوست هيچ دانشجويي كه در مسير علم رفت و آمد مي كند نيست مگر آنكه خداوند براي هر قدمش عبادت يكسال را مي نويسد و برايش با هر قدمي كه بر مي دارد شهري در بهشت مي سازد و در حالي كه بر زمين گام مي زند زمين برايش آمرزش مي طلبد و او در حالي كه بخشوده است صبح و شام مي كند و فرشتگان گواهي مي دهند كه دانش طلبان، آزادشدگان خدا از آتشند.[ شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ وَ الْمَلائِكَهُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ؛[ آل عمران، 18.]
- خدا كه همواره به عدل قيام دارد گواهي مي دهد كه جز او هيچ معبودي نيست و ملائكه و صاحبان دانش نيز (شهادت مي دهند).
- رسيدن به مرتبه درك توحيد پروردگار و شهادت به آن، براي صاحبان علم امكان پذير است و اين در فضيلت و ضرورت علم به تنهايي كافي است. چون علم چنين ثمره دلپذيري دارد خداوند فرموده است:
- يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ؛[ مجادله، 11.]
- خداوند كساني را كه ايمان آوردند و آنان را كه علم داده شدند بسيار بلندمرتبه مي فرمايد.
- خداوند در مواضع فراواني برتري عالم را نمايان ساخته است و در آياتي به اين برتري تصريح نموده است:
- قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ؛[ زمر، 9.]
- بگو آيا كساني كه مي دانند و كساني كه نمي دانند يكسانند؟
- قرآن به علم آموزي تشويق و بلكه امر مي كند:
- فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ؛[ نحل، 43]
- پس اگر نمي دانيد از آگاهان بپرسيد.
- از پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ روايت شده است كه:
- خداوند چون براي كسي نيكي بخواهد او را عالمي ژرف نگر در دين مي سازد؛[ المحجه البيضاء، ج 1، ص 17]
- همچنين از ايشان نقل شده است:
- عالم هفتاد درجه از عابد برتر است. [همان، ص 18]
- اهميت دانش آموزي
- علم چنان نقش ارزنده اي در حيات الهي انسان دارد كه علم آموزي به فرموده پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ فريضه است:
- طلب العلم فريضه علي كل مسلم؛[ همان، ص 18]
- علم آموزي بر هر مسلماني واجب است.
- و نيز فرموده اند:
- كسي كه دوست دارد به آزادشدگان از آتش نگاه كند، بايد به دانش آموزان نظر نمايد. قسم به كسي كه جانم به دست اوست هيچ دانشجويي كه در مسير علم رفت و آمد مي كند نيست مگر آنكه خداوند براي هر قدمش عبادت يكسال را مي نويسد و برايش با هر قدمي كه بر مي دارد شهري در بهشت مي سازد و در حالي كه بر زمين گام مي زند زمين برايش آمرزش مي طلبد و او در حالي كه بخشوده است صبح و شام مي كند و فرشتگان گواهي مي دهند كه دانش طلبان، آزادشدگان خدا از آتشند.[9]
- پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ در روايت ديگري فرموده اند:
- كسي كه راه علم آموزي را مي پويد خداوند او را در راهي به سوي بهشت پيش مي برد[اصول كافي، ج 1، كتاب فضل العلم، باب ثواب العالم و المتعلم].
- علم ارزش والايي دارد و رستگاري انسان به آن وابسته است؛ ولي علم خود متكي به عقل است. علم محصول تعقل و انديشه است. كسي كه از قوه عاقله خود كه هديه الهي است بهره نمي برد و شناخت او همراه بصيرت و سنجش نيست، عالم نيست؛ زيرا علم يعني شناخت آنچه هست آن گونه كه هست. بنابراين چون انسان خير و كمال بودن خيرات و كمالات حقيقي را فقط به كمك عقل در مي يابد، كسي كه تعقل نمي كند فاقد علم است و آثار و بركات علم به او نمي رسد. پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ فرمودند:
- انّما يدرك الخير كله بالعقل؛[ همان، ص 43]
- پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ در روايت ديگري فرموده اند: كسي كه راه علم آموزي را مي پويد خداوند او را در راهي به سوي بهشت پيش مي برد[اصول كافي، ج 1، كتاب فضل العلم، باب ثواب العالم و المتعلم].
- امام صادق ـ عليه السّلام ـ نيز فرمودند: اكثر الناس قيمهً اكثرهم علماً.[ الحياه، ج 1، ص 37.] (علم موجب بلندي مرتبه انسان است و ارزش وجودي او را افزايش مي دهد.)ارزش آن كسي بيشتر است كه علم اوبيشتر است .
- از پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ نقل شده است:
چون روزي آيد كه در آن علمي كه مرا به خداوند نزديك كند بر من افزوده نشود مرا در طلوع خورشيد آن روز مباركي نيست. [المحجه البيضاء، ج 1، ص 16]
- انسان از طريق اطاعت و عبادت خداوند به او نزديك مي شود و علم، موجب اطاعت و عبادت بنده است. پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ فرمودند: «أما علمت ان الله يطاع بالعلم و يعبد بالعلم».[ الحياه، ج 1، ص 35]
- اطاعت و عبادت، وقتي به نيت صادق و به شكل صحيح انجام مي گيرد كه دل بنده در برابر خداوند نرم شده باشد و قلب او آماده عمل و عبادت خالصانه باشد: إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ ؛[ فاطر، 28] از بندگان خدا تنها دانايان از او مي ترسند.
- علم، دنيا و آخرت انسان را نيكو مي كندوجهل دنيا وآخرت را خراب مي كند[الحياه. ج 1، ص 35]علم دنيا را نيكو مي سازد، زيرا نقش دنيا را در حيات حقيقي انسان و زندگي جاويد او معلوم مي سازد و قدرت انسان را در عملي ساختن نيات افزايش مي دهد.

2- سفارش به خواندن در نزول اولين آيات بر پيامبرصلي الله عليه وآله.
دين اسلام،كامل ترين دين در ميان اديان الهي است كه به همه جوانب زندگي انسان نگاهي ويژه دارد و برنامه اي كامل براي اين منظور در نظر گرفته تا انسانها با عمل به اين برنامه به تكامل برسند. سفارش و تأكيد بسيار اسلام برعلم آموزي،تا جايي است كه نخستين آياتي كه بر پيامبر بزرگوار اسلام نازل شد، سفارش به خواندن بود: اقرا باسم ربك الذي خلق. خلق الانسان من علق. اقرا و ربك الاكرم. الذي علم بالقلم. (علق: ۱-۵)
«بخوان به نام پروردگارت كه [جهان را]آفريد.[همان كسي كه ] انسان را از خون بسته اي خلق كرد. بخوان كه پروردگارت بزرگوار است؛ همان كسي به وسيله قلم تعليم كرد و به انسان آنچه را نميدانست،ياد داد».

3- تعليم وعلم آموزي ، از اهداف بعثت حضرت رسول معرفي شده :
خداوند در قرآن كريم با صراحت تعليم را يكي از اهداف برانگيخته شدن پيامبر اكرم(ص) دانسته وفرموده است: «هُوَ الَّذي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفي‏ ضَلالٍ مُبينٍ». «او كسي است كه در ميان جمعيت درس نخوانده ،رسولي از خودشان برانگيخت كه آياتش را بر آنان ميخواند وآنان را تزكيه مي كند و به آنان كتاب (قرآن )و حكمت مي آموزد همانا پيش از اين ، همه در ورطه جهالت و گمراهى آشكار بودند».
رسول خدا صلي الله عليه وآله در گفتار و رفتار خود بارها به اهميت علم،آموختن و نقش آن درتكامل زندگي انسان تأكيد و سفارش كرده است. نقل است پيامبر اكرم(ص) دو گروه را در مسجدديد؛گروهي مشغول عبادت بودندو گروهي سرگرم مذاكره و بحث علمي . پس آن حضرت ، رفتن به نزد گروه دوم را بر پيوستن به جمع عبادت كنندگان ،ترجيح داد ودرباره اين رفتار خود فرمود:«من براي تعليم فرستاده شده ام».

4- بيان نياز به دانش وعلم براي هر حركت صحيحي :
اهميت علم و علم آموزي از آن روست كه معارف لازم براي سعادت از طريق علم آموزي و بكارگيري قوه تفكر و انديشه به دست مي آيد. معارف سعادت بخش اعم از معرفت خداوند و شناخت راه رسيدن به اوست. هر حركتي كه انسان انجام مي دهد و هر گامي كه بر مي دارد فقط در پرتو نور علم مي تواند در راه صحيح و به سوي خداوند باشد. امام علي ـ عليه السّلام ـ خطاب به كميل فرمودند:
اي كميل! هيچ حركتي نيست جز آنكه تو در آن نيازمند دانشي هستي. [الحياه، ج 8، ص 35.]
- اَلْعِلْمُ دَليلٌ؛ دانش راهنماست [به حق].
- اَلْعِلْمُ ينْجِيكَ، الْجَهْلُ يرْدِيكَ؛ دانش، تو را رستگار مي‌سازد و ناداني [تو را] تباه مي‌گرداند.
- اَلْعِلْمُ جَلالة، اَلْجَهَالة ضَلالة؛ دانايي، بزرگي است و ناداني، گمراهي.
- اَلْعِلْمُ حَياةٌ، الايمانُ نجاةٌ؛ دانش زندگي است و ايمان رستگاري.
- اَلْعِلْمُ اَعْلي فَوْزِ؛ دانش برترين فيروزي[4] است [به مراتب عاليه و مدارج متعاليه].
- اَلْعِلْمُ أفْضَلُ قنية؛ علم برترين چيزي است كه كسي كسب كند.
- اَلْعِلْمُ نِعْمَ دليلٌ؛ علم، نيكو راهنمايي است [به سعادت و نيك‌بختي].
- اَلْعِلْمُ جَمالٌ لايخْفي؛ دانش جمالي است كه پوشيده نيست.
- اَلْعِلْمُ كَنْزٌ عَظيمٌ لايفْني؛ علم گنج عظيمي است كه نيستي و تمام شدن نمي‌پذيرد.
- اَلْعِلْمُ مُحيي النُفُوس وَ مُنِيرُ الْعَقْلِ و مُميتُ الْجَهل؛ علم زنده‌كننده نفس است و روشن‌كننده عقل و ميراننده جهل.
- اَلْعِلْمُ أكْثَرُ مِنْ أنْ يحاطَ بِه فَخُذُوا مِنْ كُلِْ عِلْمٍ أحْسَنَهُ؛ علم بيشتر است از اينكه احاطه به آن توان كرد و تمام آن را فراگرفت. پس، از هر علمي نيكوترِ آن را فراگيريد.
- اَلْعِلْمُ يرشِدُكَ وَ الْعَمَلُ يبْلُغُ بِكَ الْغاية؛ علم، تو را راه مي‌نمايد و عمل، تو را به منتهاي مطلب مي‌رساند.
- اُطْلُبُوا الْعِلْمَ تَرشَدُوُا؛ علم را طلب كنيد تا راه راست و درست يابيد.
- اِكْتَسِبُوا الْعِلْمَ يكْسِبْكُمُ الْحَياةَ؛ علم را كسب كنيد تا براي شما زندگي [معنوي در دنيا و آخرت] را كسب كند.

5- در اسلام ،شرط قبولي عمل ،علم ودانش است
دانش عمل را سودمند مي سازد. زيرا عمل بدون آگاهي انسان را به هدف نمي رساند، حتي اگر صورت ظاهري عمل درست باشد. آگاهي، روح عمل است؛ چرا كه عمل با نيت جان مي گيرد و عمل بدون آگاهي كاري بدون نيت و يا با نيت نادرست است.
امام صادق ـ عليه السّلام ـ مي فرمايند:
چون شناخت آنچه از خيرخواهي انجام ده ـ خواه اندك يا بسيار ـ زيرا عملِ (همراه با شناخت) پذيرفته مي شود. [الحياه، ج 8، ص 38.]

6- ترغيب وتشويق به علم ودانش اندوزي بدون قيد وشرط
- تحصيل علم از نظر اسلام يك ضرورت مطلق است و هيچ قيد و شرطي ندارد. «نه قيد زماني نه قيد مكاني وفردي ونه هيچ قيد ومحدوديت ديگري ؛ از ديدگاه اسلام هيچ امري نمي تواند مانع كسب علم و دانش شود به عنوان نمونه:
1) مسئله جنسيتي نمي تواند مانع كسب و علم دانش شود:چنانكه نبي مكرم اسلام (صلي الله عليه و آله) مي فرمايد:
«طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ وَ مُسْلِمَة»[3]كسب علم و دانش بر هر زن و مرد مسلمان واجب است.
هنگامي به اهميت اين سخن پي خواهيم برد كه توجه داشته باشيم در آن عصر زنان و دختران پَست‌ترين موجود به حساب مي‌آمدند و به تعبير قرآن كريم:«إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثى‏ ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ كَظِيمٌ»[4] هر گاه به يكى از آنها بشارت دهند دخترى نصيب تو شده صورتش (از فرط ناراحتى) سياه مى‏شود، و مملو از خشم مى‏گردد.
2) زمان نيز نمي تواند مانع كسب علم و دانش شود:چنانكه نبي مكرم اسلام(صلي الله عليه و آله) در اين زمينه مي فرمايد:
«اطلبوا العلم من المهد إلى اللّحد»[5]از گهواره تا گور دانش بجوئيد. نشان مي دهد علم آموزي،محدوديت زماني ندارد
3) دوري مكان نيز نمي تواند مانع كسب علم و دانش شود:چنانكه رسولخدا (صلي الله عليه و آله) در اين راستا فرمودند:
«طلبوا العلم و لو بالصّين»[6]دانش طلب كنيد هر چند در چين باشد. - ازاين حديث معروف ،درمي يابيم كه از نظراسلام،طلب علم فريضه اي است كه جا ومكان خاصي نمي شناسد و محدوديت مكاني ندارد.
4) اختلاف عقايد استاد و شاگرد نيز نمي تواند مانع كسب علم و دانش شود:چنانكه امير المؤمنين علي (عليه السلام) در اين زمينه مي فرمايد:«خُذُوا الْحِكْمَةَ وَ لَوْ مِنَ الْمُشْرِكِين‏»[7]حكمت و علم را فرا گيريد و اگر چه از مشركين باشد.و در جاي ديگر فرمود:
«خُذِ الْحِكْمَةَ مِمَّنْ أَتَاكَ بِهَا وَ انْظُرْ إِلَى مَا قَالَ وَ لَا تَنْظُرْهُ إِلَى مَنْ قَالَ»[8]حكمت را از هر كه بياورد فرا بگيريد به گفتار توجه داشته باشيد نه به گوينده.حضرت امام باقر، (عليه السّلام) به نقل از حضرت مسيح (عليه السّلام) مي فرمايد:«خُذُوا الْعِلْمَ مِمَّنْ عِنْدَهُ وَ لَا تَنْظُرُوا إِلَى عَمَلِه‏»[9]علم و دانش را از كسى كه نزد او است فرا گيريد و بعمل و كردارش ننگريد.

7- بيان آثار جهل و بي خردي در آيات واحاديث
همانگونه كه عقل، انديشه و دانش، آثاري مبارك براي انسان دارند و تعلم، عملي با ارزش مثبت اخلاقي است، جهل و بي خردي خساراتي جبران ناپذير دارد و پرهيز از بي خردي و ناداني به لحاظ اخلاقي واجب است. قرآن كريم از زبان كافران نقل مي كند كه آنان چون عذاب جهنم را مي بينند و جوش و خروش آتش جهنم را مي نگرند با خود مي گويند:
- وَ قالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ ؛[ ملك، 10.] گويند: اگر شنيده بوديم يا تعقل كرده بوديم در ميان دوزخيان نبوديم. جهل و بي خردي، انسان را به نافرماني خدا مي كشاند و از همين جاست كه راه را به سوي عذاب اخروي و محروميت از قرب خداوند باز مي كند.
- كساني كه تعقل نمي كنند به جنگ خدا مي روند و به خداوند افتراء مي زنند: «وَ لكِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ»[ مائده 103]. بي خردان عبادت خدا را به سخره مي گيرند و از حركت به سوي پروردگار باز مي مانند: «وَ إِذا نادَيْتُمْ إِلَى الصَّلاهِ اتَّخَذُوها هُزُواً وَ لَعِباً ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ»[ مائده، 58].
- در روايات اهل بيت عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ، براي جهل آثار زيانباري بيان شده است: جهل دشمن انسان و مايه همه بديهاست، دردناك ترين دردهاست و از خوره بدتر است، باعث لغزش، كفر و گمراهي است، و جاهل، به افراط و تفريط مبتلاست.[ الحياه، ج 1، ص 53ـ52]
- جاهل با خدا گستاخي مي كند: لا يجترئ علي الله الّا جاهل شقي؛[ نهج البلاغه، الكتاب 53.] كسي جز نادان بدبخت بر خدا دليري نمي كند.
- نادانى زمينه بيشتر عقايد فاسد است، و مشركان از آن روى كه از عظمت و آيات خدا معرفتى نداشتند، به پرستش بتان آغاز كردند، و به همين سبب مشاهده مى‏كنيم كه قرآن، پس از تأكيد درباره علم پيغمبر (ص) به پروردگارش از راه وحى، به بيان فساد عقايد مشركان و پرستيدن خدايان قلابى و ناسره ايشان مى‏پردازد، و آنان را به آن توجيه مى‏كند كه به علم و بصيرت پيدا كردن نسبت به حقايق بپردازند و دنبال هوى و هوس رفتن را كنار گذارند،

8- قسم به «قلم» (ابزار نوشتن ) توسط خدا!
شكي نيست كه اسلام به مقوله‌ي «علم»، نگاه ويژه‌اي دارد و براي آن اهميت فراوان قائل شده است تا آنجا كه خداوند در قرآن كريم به «قلم» سوگند ياد كرده و مي فرمايد:«ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُون‏»[1]«عظمت اين سوگند هنگامى آشكارتر مى‏شود كه توجه داشته باشيم آن روزى كه اين آيات نازل گشت، نويسنده و ارباب قلمى در آن محيط وجود نداشت، و اگر كسانى مختصر سواد خواندن و نوشتن را داشتند تعداد آنها در كل سرزمين مكه كه مركز عبادى و سياسى و اقتصادى حجاز بود به بيست نفر نمى‏رسيد، آرى سوگند به قلم ياد كردن در چنين محيطى عظمت خاصى دارد.»[2]بدون شك دستيابي به علم و دانش به آساني ميسر نيست بلكه با موانع و دشواري هاي فراواني رو به‌روبه رو است
پي نوشت ها:
[1] . سوره قلم، آيه 1.
[2] . تفسير نمونه، ج 24، ص 369.
[3] . بحار الأنوار، ج ‏1، ص 177.
[4] . سوره نحل، آيه 58.
[5] . نهج الفصاحة ص 218.
[6] . الحكم الزاهره، ص 51.
[7] . بحار الأنوار ،ج‏2، ص 97.
[8] . تصنيف غرر الحكم و درر الكلم ص 58 .
[9] . بحار الأنوار، ج‏2 ، ص 97.

دیدگاه ها

سلام بسیار عالی و جامع بود خیلی دنبال این موضوع بودم ولی خیلی قانعم نمیکرداما به چیزی که میخواستم رسیدم سپاسگذارم زیر سایه خدا موفق باشید

بسیار جالب بود برای پایان نامه ارشد ازش استفاده می کنم البته با ذکر ادرس ساییتون ممنون

سلام جا دارد تشکر کنم که مطالب رابسیار جالب جمع آوری کرده بودید برایم کاملا قابل استفاده بودند
موفقیت هرچه بیشترتان را ازخداوند متعال خواهانم دعوت می کنم به وب سری بزنید. متشکرم

خوب

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
4 + 1 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .