اهميت علم در سيره پيامبر (ص)

در سيره پيامبر (ص) اهميت به علم چگونه بوده است؟

در سيره پيامبر صلي الله عليه وآله بيشترين تاكيد در مورد علم آموزي است واين دلايل زيادي دارد كه 5 دليل ، در ذيل به عنوان نمونه آورده شده است ! :
1- به دليل اهميت دادن علم و دانش درلسان ايشان:
از پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ روايت شده است كه: - خداوند چون براي كسي نيكي بخواهد او را عالمي ژرف نگر در دين مي سازد؛[ المحجه البيضاء، ج 1، ص 17]
- همچنين از ايشان نقل شده است: عالم هفتاد درجه از عابد برتر است. [همان، ص 18]
و نيز فرموده اند: - كسي كه دوست دارد به آزادشدگان از آتش نگاه كند، بايد به دانش آموزان نظر نمايد. قسم به كسي كه جانم به دست اوست هيچ دانشجويي كه در مسير علم رفت و آمد مي كند نيست مگر آنكه خداوند براي هر قدمش عبادت يكسال را مي نويسد و برايش با هر قدمي كه بر مي دارد شهري در بهشت مي سازد و در حالي كه بر زمين گام مي زند زمين برايش آمرزش مي طلبد و او در حالي كه بخشوده است صبح و شام مي كند و فرشتگان گواهي مي دهند كه دانش طلبان، آزادشدگان خدا از آتشند.[ شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ وَ الْمَلائِكَهُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ؛[ آل عمران، 18.]
- خدا كه همواره به عدل قيام دارد گواهي مي دهد كه جز او هيچ معبودي نيست و ملائكه و صاحبان دانش نيز (شهادت مي دهند).
- پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ در روايت ديگري فرموده اند:
- كسي كه راه علم آموزي را مي پويد خداوند او را در راهي به سوي بهشت پيش مي برد[اصول كافي، ج 1، كتاب فضل العلم، باب ثواب العالم و المتعلم].
- از پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ نقل شده است:
چون روزي آيد كه در آن علمي كه مرا به خداوند نزديك كند بر من افزوده نشود مرا در طلوع خورشيد آن روز مباركي نيست. [المحجه البيضاء، ج 1، ص 16]

2- سفارش به خواندن در نزول اولين آيات بر پيامبرصلي الله عليه وآله.
دين اسلام،كامل ترين دين در ميان اديان الهي است كه به همه جوانب زندگي انسان نگاهي ويژه دارد و برنامه اي كامل براي اين منظور در نظر گرفته تا انسانها با عمل به اين برنامه به تكامل برسند. سفارش و تأكيد بسيار اسلام برعلم آموزي،تا جايي است كه نخستين آياتي كه بر پيامبر بزرگوار اسلام نازل شد، سفارش به خواندن بود: اقرا باسم ربك الذي خلق. خلق الانسان من علق. اقرا و ربك الاكرم. الذي علم بالقلم. (علق: ۱-۵)
«بخوان به نام پروردگارت كه [جهان را]آفريد.[همان كسي كه ] انسان را از خون بسته اي خلق كرد. بخوان كه پروردگارت بزرگوار است؛ همان كسي به وسيله قلم تعليم كرد و به انسان آنچه را نميدانست،ياد داد».

3- تعليم وعلم آموزي ، از اهداف بعثت حضرت رسول معرفي شده :
خداوند در قرآن كريم با صراحت تعليم را يكي از اهداف برانگيخته شدن پيامبر اكرم(ص) دانسته وفرموده است: «هُوَ الَّذي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفي‏ ضَلالٍ مُبينٍ». «او كسي است كه در ميان جمعيت درس نخوانده ،رسولي از خودشان برانگيخت كه آياتش را بر آنان ميخواند وآنان را تزكيه مي كند و به آنان كتاب (قرآن )و حكمت مي آموزد همانا پيش از اين ، همه در ورطه جهالت و گمراهى آشكار بودند».
رسول خدا صلي الله عليه وآله در گفتار و رفتار خود بارها به اهميت علم،آموختن و نقش آن درتكامل زندگي انسان تأكيد و سفارش كرده است. نقل است پيامبر اكرم(ص) دو گروه را در مسجدديد؛گروهي مشغول عبادت بودندو گروهي سرگرم مذاكره و بحث علمي . پس آن حضرت ، رفتن به نزد گروه دوم را بر پيوستن به جمع عبادت كنندگان ،ترجيح داد ودرباره اين رفتار خود فرمود:«من براي تعليم فرستاده شده ام».

4- ترغيب وتشويق به علم ودانش اندوزي بدون قيد وشرط
- تحصيل علم از نظر اسلام يك ضرورت مطلق است و هيچ قيد و شرطي ندارد. «نه قيد زماني نه قيد مكاني وفردي ونه هيچ قيد ومحدوديت ديگري ؛ از ديدگاه اسلام هيچ امري نمي تواند مانع كسب علم و دانش شود به عنوان نمونه:
1) مسئله جنسيتي نمي تواند مانع كسب و علم دانش شود:چنانكه نبي مكرم اسلام (صلي الله عليه و آله) مي فرمايد:
«طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ وَ مُسْلِمَة»[1]كسب علم و دانش بر هر زن و مرد مسلمان واجب است.
هنگامي به اهميت اين سخن پي خواهيم برد كه توجه داشته باشيم در آن عصر زنان و دختران پَست‌ترين موجود به حساب مي‌آمدند و به تعبير قرآن كريم:«إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثى‏ ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ كَظِيمٌ»[2] هر گاه به يكى از آنها بشارت دهند دخترى نصيب تو شده صورتش (از فرط ناراحتى) سياه مى‏شود، و مملو از خشم مى‏گردد.
2) زمان نيز نمي تواند مانع كسب علم و دانش شود:چنانكه نبي مكرم اسلام(صلي الله عليه و آله) در اين زمينه مي فرمايد:
«اطلبوا العلم من المهد إلى اللّحد»[3]از گهواره تا گور دانش بجوئيد. نشان مي دهد علم آموزي،محدوديت زماني ندارد
3) دوري مكان نيز نمي تواند مانع كسب علم و دانش شود:چنانكه رسولخدا (صلي الله عليه و آله) در اين راستا فرمودند:
«طلبوا العلم و لو بالصّين»[4]دانش طلب كنيد هر چند در چين باشد. - ازاين حديث معروف ،درمي يابيم كه از نظراسلام،طلب علم فريضه اي است كه جا ومكان خاصي نمي شناسد و محدوديت مكاني ندارد.

5- داستاني از مجموعه‏ آثاراستادشهيدمطهرى ج‏18 193
رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله وارد مسجد مسجد مدينه‏ شد، چشمش به دو اجتماع افتاد كه از دو دسته تشكيل شده بود و هر دسته‏اى حلقه‏اى تشكيل داده سرگرم كارى بودند. يك دسته مشغول عبادت و ذكر و دسته ديگر به تعليم و تعلم و ياد دادن و ياد گرفتن سرگرم بودند. هر دو دسته را از نظر گذرانيد و از ديدن آنها مسرور و خرسند شد. به كسانى كه همراهش بودند رو كرد و فرمود: «اين هر دو دسته كار نيك مى‏كنند وبر خير و سعادتند.» آنگاه جمله‏اى اضافه كرد: «لكن من براى تعليم و دانا كردن فرستاده شده‏ام.» پس خودش به طرف همان دسته كه به كار تعليم و تعلم اشتغال داشتند رفت و در حلقه آنها نشست‏ [5]

پي نوشت ها:
[1] . بحار الأنوار، ج ‏1، ص 177.
[2] . سوره نحل، آيه 58.
[3] . نهج الفصاحة ص 218.
[4] . الحكم الزاهره، ص 51.
[5]. « منية المريد، چاپ بمبئى، صفحه 10»

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
2 + 12 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .