اهميت نماز

نماز چه نقش مهمي در خودسازي دارد؟

كمال نهايى انسان در قرب به خداوند و تحصيل نيروي ولايت است كه از طريق عبادت و پيروى از پروردگار حاصل مي شود. واولين لازمه عبادت شناخت معبود و بازشناسى اين نكته است كه چگونه عبادتى شايسته مقام وى مى‏باشد و چون خداوند بهتر از هركس حقيقت خويش و چگونگى عبادت شايسته را مى‏شناسد پس همو بهتر مى‏تواند ما را بر اين امر هدايت فرمايد.

از همين رو ما را به بهترين نوع عبادات رهنمون گرديده است و بنا بر اين نماز عبادت بر گزيده خداوند و دربردارنده بهترين راه و طريق هدايت و سعادت انسان است . نماز ويژگي ها يي دارد که موجب شده ستون دين و عمود خيمه آن گردد که بعضى از آنها عبارت است از:
1-ياد و ذكر خدا، زيرا انسان موجود فراموش‏كارى است. بنابر اين هر چند ساعت يك بار، با خواندن نماز خداى سبحان را يا د كرده و متذكر وجود لايتناهاى او مى‏شود. انسان در زندگى اين جهان با توجه به «عوامل غافل كننده» به تذكر و يادآورى نياز دارد. بايد وسيله‏اى او را در فاصله‏هاى مختلف زمانى به مبدأ هستى توجه دهد، هدف آفرينش را به يادش آورد و از غرق شدن در گرداب غفلت گناه و بى‏خبرى دنيا بازش دارد. اين وظيفه مهم به عهده نماز است (تفسير نمونه، ناصر مكارم شيرازى، ج 13، ص 174)
به عبارت ديگر، انسان موجودى دو بعدى است و خداوند هستى ‏بخش او را مركب از جسم و روح آفريده است. همان‏گونه كه وى از ابتداى خلقت جسم و ماده خويش تا پايان زندگانى در اين دنيا به افاضه از ناحيه خالق خويش نياز دارد و بدون آن لحظه‏اى باقي نخواهد بود، در زندگانى روحانى نيز از هنگامى كه درك و شعورش كامل شد تا پايان زندگانى به فيض‏بخشى از سوى مبدأ پيدايش خويش نيازمند است تا قلبش نميرد و به زندگانى روحانى‏اش ادامه دهد؛ و اين مقصود جز از راه ارتباط با آفريدگار متعال حاصل نخواهد شد؛ و چنان كه خود فرمود و در آيات بسيارى از قرآن بر آن تأكيد ورزيد: بهترين راه ارتباط با او نماز است. از اين رو، در نخستين دستورها به موسى(ع) آمده است:«نماز را برپادار تا به ياد من باشى» (طه: 14) اين كه در اين آيه «ذكر» و ياد خدا را مخصوص نماز كرده بدان سبب است كه نماز برترين عملى است كه فروتنى و بندگى در آن نمودار مى‏شود؛ و به عبارتى در نماز «ياد خداوند» تجسم پيدا مى‏كند (الميزان فى تفسيرالقرآن، علامه طباطبايى، ج 16، ص 140).
2- وقتى انسان متذكر خدا بود و خدا را مراقب خويش ديد، قهراً از انجام گناه و منكرات شرم و حيا مى‏كند. بنابر اين يكى از اهداف نماز جلوگيرى از فحشا و منكرات است: «ان الصلوة تنهى عن الفحشاء و المنكر».
3- هدف ديگر نماز عبوديت و خشوع و خضوع در پيشگاه مقام ربوبيت است. به طور مؤدب ايستادن، ركوع كردن، جبين به خاك ساييدن، سجده و نشستن دو زانو و... همه نشانه‏هاى خضوع است. و اين حقى است از خداى سبحان كه هر انسانى موظف به اداى آن است.
توجه داشته باشيد كه همين خشوع و خضوع، به تدريج در روح و جان ما اثر گذاشته و انسان را در برابر ساير افراد متواضع مى‏كند. امام على(ع) مى‏فرمايد: «ومن تعفير عتاق الوجوه بالتراب تواضعا ؛ خداى سبحان نماز را مقرر داشت تا پيشانى از روى تواضع به خاك ماليده شود» ، (نهج‏البلاغه). حضرت فاطمه(س) نيز مى‏فرمايد: «جعل اللّه‏ الصلاة تنزيها لكم من الكبر؛خداوند نماز را مقرّر داشت تا دامن انسان را از كبر و منيّت پاك گرداند».
4- راز ديگرى كه در نماز نهفته است تشكيل جماعت‏ها است. ويل دورانت مى‏نويسد: بر هيچ انسان منصفى پوشيده نيست كه شركت مسلمان‏ها در نمازهاى جماعت روزانه چه اثر خوبى در وحدت و تشكّل آنها دارد. با كمى دقت مى‏توان دريافت كه در سايه همين جماعت‏ها و جمعه‏هاست كه انسجام و اتحادى در اقشار مختلف ايجاد مى‏شود و در سايه آن بركات و ارزش‏هايى وجود دارد. از كارهاى عمرانى يك منطقه گرفته تا راه حل ساير مشكلات افراد و جامعه. آنچه ذكر شد بيانگر اين حقيقت است كه به هر حال يكى از اهداف نماز، پاك و منزه ساختن روح انسان از كبر و منيت است؛ همچنان كه نماز بازدارنده انسان از لغزش‏ها و گناهان است. نماز در ساحت روح انسان، همان نقشى را ايفا مى‏كند كه نرمش و ورزش در ساحت جسم انسان ايفا مى‏نمايد. اگر كسى ورزش رابراى مدت طولانى ترك كند، كم‏كم بدنش دچار يك نوع سستى و كسالت مى‏شود و چه بسا سلامت خود را از دست بدهد. بنابر اين انسان بايد روزانه يا لااقل هفته‏اى چند ساعت، به راهپيمايى و ورزش بپرازد تا به تدريج جسم را سلامت و شاداب سازد. روح انسان نيز چنين نيازى دارد، بايد هر روز اين نيايش و سرود مذهبى و اسلامى تكرار گردد تا به تدريج سلامت و شادابى روح انسان در سايه ياد حق احراز گردد.
5- علاوه بر همه اينها نماز معجوني عجيب و عبادتي جامع و کامل و سرشار از رمز و راز است . هر جزئي ازنماز و هر حرکت و سکون و ذکرآن حاوي نکات و اسرا و ظرايفي است که ابعاد کامل آن به درستي براي ما روشن نشده و بزرگان اهل کمال و معنا به گوشه هايي از آن اشاره کرده اند .
حضرت امام خميني (ره ) در کتاب آداب الصلاه مي فرمايد : بدان كه اهل معرفت قيام را اشاره به توحيد افعال دانند; چنانچه ركوع را به توحيد صفات , و سجود را به توحيد ذات اشاره دانند. اما بيان آن كه قيام اشاره به توحيد فعلي است آن است كه در خود قيام وضعا, و قرائت لفظا اشارت به آن مقام است : اما اين كه قيام وضعا اشارت به آن است اين است كه در آن اشارت به قيام عبد به حق و مقام قيوميت حق است كه آن تجلي به فيض مقدس و تجلي فعلي است و در اين تجلي مقام فاعليت حق ظاهر شود و همه موجودات مستهلك در تجلي فعلي و مضمحل در تحت كبرياي ظهوري شود. و ادب عرفاني سالك در اين مقام آن است كه اين لطيفه الهيه را به ياد قلب آورد و ترك تعينات نفسيه را هر چه بتواند بكند و حقيقت فيض مقدس را به قلب تذكر دهد و نسبت قيوميت حق و تقوم خلق به حق را به باطن قلب برساند. و چون اين حقيقت در قلب سالك متمكن شد, قرائت او به لسان حق واقع شود و ذاكر و مذكور خود حق گردد و بعضي از اسرار قدر بر قلب عارف كشف گردد »و انت کما اثنيت علي نفسك ; تو همچناني كه خود را ستوده اي « و »و اعوذ بك منك ; از تو به تو پناه مي برم « به بعض مراتب براي او مكشوف شود, (خميني , روح الله , آداب الصلوه (آداب نماز); موئسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني (س ), چ سوم , 1372, صص 146 و 147.
6- در چندين آيه قرآن، مهم‏ترين مسأله پس از شناخت خداوند و ايمان به او برپا داشتن نماز شمرده شده است (بقره:3؛ نساء:162؛ توبه:18). امام صادق(ع) نيز مى‏فرمايد: پس از شناخت خداوند هيچ عملى نيست كه با نماز برابرى كند (بحارالانوار، مجلسى، ج 82، ص 225).
برخى از احاديث بر اين نكته تأكيد ورزيده‏اند كه نماز اساس و پايه اصلى دين و ايمان است؛ پايه‏اى مركزى كه در وسط خيمه قرار مى‏گيرد و اگر برداشته شود، خيمه فرو مى‏ريزد. برخى از اعمال چون امر به معروف و نهى از منكر و جهاد در راه خدا آثار بسيار دارند و بر آن‏ها تأكيد فراوان شده است؛ اما اگر نيك بنگريم در مى‏يابيم همه آن‏ها بسان طناب‏ها يا چوبك‏هاى اطراف خيمه‏اند. البته براى برپا ماندن خيمه به همه اين طناب‏ها و چوبك‏ها نياز است؛ اما آنچه انگيزه كارهاى نيك را تقويت مى‏كند و كارهاى امر به معروف و جهاد و... جهت مى‏دهد ياد خدا است كه بهترين قالب آن نماز است.
قرآن كريم در دو سوره مؤمنون(آيات 1 تا 11) و معارج(آيات 22 تا 34) به ترتيب شش و هشت ويژگى انسان‏هاى شايسته را برشمرده و در آغاز و انجام آن‏ها نماز را مطرح فرموده است. از نماز شروع و به نماز ختم مى‏گردد. اين آغاز و پايان نشان مى‏دهد در ميان تمام اين اوصاف توجه به نماز برترين و مهمترين آن‏ها است؛ چرا كه نماز مهم‏ترين رابطه مخلوق با خالق و برترين مكتب تربيت است‏ (تفسير نمونه، ج 25، ص 30 و ج 14، ص 201) .
7- در قرآن کريم آمده است که از صبر و نماز در سختي هاي زندگي ياري بگيريد: «وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلاّ عَلَى الْخاشِعِينَ»؛ (بقره آيه 45) «از صبر و نماز در برخورد با مشكلات نيرو بگيريد؛ همانا نماز سنگين است مگر براى خاشعان».
از همين رو هرگاه مشكلى براى خانواده رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله پيش مى‏آمد ايشان (براى رفع آن) بيان مى‏داشت: برخيزيد نماز (مستحبّى) بخوانيد بعد مى‏فرمود: اين دستور خداى من است. و يا در سيره حضرت على عليه‏السلام مى‏خوانيم وقتى براى ايشان مشكلى پيش مى‏آمد، به نماز پناه مى‏برد و آيه: «وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ» (بقره 2، آيه 45) را تلاوت مى‏كرد. امام رضا عليه‏السلام از پدرانش از امام على عليه‏السلام روايت كرده كه حضرت رسول صلى‏الله‏عليه‏و‏آله فرمود: «هر كس يك نماز واجب را بجاى آورد در نزد خداوند يك دعاى مستجاب دارد» (سنن النبى صلى‏الله‏عليه‏و‏آله، با ترجمه، ج1، ص 158). بدون ترديد انسان نمازخوان همواره مشمول رحمت و الطاف الهى است.
«وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ» (نور 24، آيه 56)؛ «و نماز را برپا داريد، و زكات را بدهيد، و رسول (خدا) را اطاعت كنيد تا مشمول رحمت (او) شويد».
ياد و رحمت الهى به انسان آرامش، عزّت و اقتدار مى‏بخشد: «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» (رعد 13، آيه 28)؛ «آگاه باشيد، تنها با ياد خدا دل‏ها آرامش مى‏يابد!».
8- از نظر قرآن کريم، نماز عامل فلاح و رستگارى و سعادت انسان است: «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى. وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى» (اعلى 87، آيه 15 و 14)؛ «به يقين كسى كه پاكى جست (و خود را تزكيه كرد)، رستگار شد. و (آن كه) نام پروردگارش را ياد كرد سپس نماز خواند!».
در اوصاف متّقين مى‏فرمايد: «الَّذِينَ يُؤمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ... وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» (بقره 2، آيات 5-3)؛ «متّقين كسانى هستند كه به غيب [آنچه از حس پوشيده و پنهان است] ايمان مى‏آورند؛ و نماز را برپا مى‏دارند...؛ و آنان رستگارانند».
از همين‏رو، پيامبر خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله فرمود: «مفتاح الجنة الصلاة» (عوالى‏اللآلى، ج1، ص 322)؛ «نماز كليد بهشت است». و همچنين در جاى ديگر از نماز به عنوان بهاى خريد بهشت ياد فرموده‏اند: «لِكُلِّ شَى‏ءٍ ثَمَنٌ وَ ثَمَنُ الْجَنَّةِ الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ» (جامع الأخبار، ص 73)؛ «براى هر چيزى قيمتى است و قيمت بهشت نماز است». در جاى ديگر نماز نور مؤن معرفى شده است: «الصلوة نور المؤمن» (شهاب الاخبار، ص 50)؛ «نماز نور مومن است».
9- ستون و سيماى دين نماز است. حضرت باقر عليه‏السلام مى‏فرمايد: «الصَّلاَةُ عَمُودُ الدِّينِ مَثَلُهَا كَمَثَلِ عَمُودِ الْفُسْطَاطِ إِذَا ثَبَتَ الْعَمُودُ ثَبَتَ الْأَوْتَادُ وَ الْأَطْنَابُ وَ إِذَا مَالَ الْعَمُودُ وَ انْكَسَرَ لَمْ يثْبُتْ وَتِدٌ وَ لاَ طُنُب» (وسائل‏الشيعة، ج 4، ص 27)؛ «نماز ستون دين است، مَثل نماز، مَثل ستون خيمه است، هرگاه ستون، ثابت و پا برجا باشد ميخ‏ها و طناب‏ها ثابت خواهند بود و هر گاه كج شده و بشكند ميخ و طنابى نمى‏ماند».
حضرت على عليه‏السلام در وصيت‏هاى پايان عمرشان فرموده‏اند: «اللَّهَ اللَّهَ فِى الصَّلاَةِ فَإِنَّهَا خَيرُ الْعَمَلِ إِنَّهَا عِمَادُ دِينِكُمْ» (بحارالأنوار، ج75، ص100)؛ «خدا را خدا را درباره نماز، چرا كه نماز ستون دين شماست».
پيامبر خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله مى‏فرمايد: «براى هر چيز چهره‏اى است و چهره دين شما نماز است، مبادا كسى چهره و سيماى دينش را خراب نمايد». (الكافى، ج3، ص 270)
10- معيار مسلماني و فاصله ميان ايمان و کفر نماز است. پيامبر خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله مى‏فرمايد: «مَا بَينَ الْمُسْلِمِ وَ بَينَ أَنْ يكْفُرَ إِلاَّ أَنْ يتْرُكَ الصَّلاَةَ الْفَرِيضَةَ مُتَعَمِّداً أَوْ يتَهَاوَنَ بِهَا فَلاَ يصَلِّيهَا» (بحارالأنوار، ج79، ص 216)؛ «فاصله بين مسلمانى و كفر نيست جز آن كه نماز واجب را از روى عمد ترك كند يا در انجام آن سستى نمايد و نماز نخواند».
امام صادق عليه‏السلام فرمود: «آزمايش كنيد شيعه‏ها را در اوقات نماز كه چگونه مواظب آن هستند، و درباره اسرار ما كه چگونه آنها را از دشمن ما نهفته مى‏دارند، و درباره اموال خودشان كه چگونه با آنها درباره برادران (دينيشان) يارى مى‏دهند» (همان، ج 71، ص 391).
و نيز در جاى ديگر «نماز» علامت و نشانه عمل‏كنندگان به دين معرفى شده است: «قَالَ لُقْمَانُ لاِبْنِهِ يا بُنَى لِكُلِّ شَى‏ءٍ عَلاَمَةٌ يُعْرَفُ بِهَا وَ يُشْهَدُ عَلَيهَا... وَ لِلْعَامِلِ ثَلاَثُ عَلاَمَاتٍ الصَّلاَةُ وَ الصِّيامُ وَ الزَّكَاة» (همان، ج 13، ص 415)؛ «حضرت لقمان به فرزندانش فرمود: براى هر چيزى علامتى است كه به وسيله آن علامت شناخته مى‏شود و به او شهادت داده مى‏شود،... براى عامل به دين سه علامت است: نماز، روزه و زكات».
11-هيچ عبادتي نزد خداوند از نماز محبوب تر نيست. حضرت اميرالمؤنين عليه‏السلام فرمود: «لَيسَ عَمَلٌ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنَ الصَّلاَةِ» (وسائل‏الشيعه، ج4، ص113)؛ «هيچ عمل و طاعتى نزد خداى با عزّت و جلال از نماز محبوب‏تر نيست».
امام صادق عليه‏السلام فرمود: «أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الصَّلاَةُ» (الكافى، ج3، ص 264)؛ «محبوب‏ترين اعمال نزد خداوند متعال نماز است».
و نيز از آن حضرت نقل شده است: «أَوَّلُ مَا يحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ عَلَى الصَّلاَةِ فَإِذَا قُبِلَتْ قُبِلَ مِنْهُ سَائِرُ عَمَلِهِ وَ إِذَا رُدَّتْ عَلَيهِ رُدَّ عَلَيهِ سَائِرُ عَمَلِه» (من لايحضره الفقيه، ج1، ص 208) «نخستين چيزى كه در روز قيامت بنده براى آن مورد حساب‏كشى قرار مى‏گيرد و به آن رسيدگى مى‏كنند نماز است، اگر نماز پذيرفته شد ساير اعمالش نيز پذيرفته مى‏شود، و هرگاه نماز مقبول نيفتاد و به بنده بازگردانده شد باقى اعمالش نيز مردود و بازگردانده خواهد شد».
امام صادق عليه‏السلام از نماز به بهترين اعمال در قيامت ياد مى‏كند: «إِنَّ أَفْضَلَ الْأَعْمَالِ عِنْدَ اللَّهِ يوْمَ الْقِيامَةِ الصَّلاَة» (محدث نورى، مستدرك‏الوسائل، قم: مؤسه آل‏البيت عليهم‏السلام، ج 3، ص 42) «همانا بهترين عمل در روز قيامت نزد خداوند، نماز است».
12-نماز دژ محکمي است که انسان را در مقابل حملات شيطان محافظت مي کند. اميرالمؤمنين على عليه‏السلام فرمودند: «الصَّلاَةُ حِصْنٌ مِنْ سَطَوَاتِ الشَّيطَان» (تصنيف غررالحكم و دررالكلم، ص 175) «نماز، دژ محكمى است در مقابل حملات شيطان».
و باز از آن حضرت نقل شده است: «الصَّلاَةُ حِصْنُ الرَّحْمَنِ وَ مَدْحَرَةُ الشَّيطَان»(همان) «نماز، دژ محكم خداوند رحمان و وسيله راندن شيطان است».
حضرت رسول صلى‏الله‏عليه‏و‏آله فرمود: «شيطان از مؤمن دلتنگ است مادامى كه نمازهاى پنج گانه را بجاى آورد، هرگاه نماز خود را ترك گفت شيطان بر او مسلّط مى‏گردد و او را گرفتار گناه و فساد مى‏كند».( مسند الإمام الرضا عليه‏السلام، ج2، ص 156)

13-نخستين پرسش روز قيامت نماز است. پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله فرمود: نمازهاى پنج گانه را محافظت كنيد، زيرا روز قيامت كه مى‏شود خداوند بنده‏اش را فرا مى‏خواند و نخستين چيزى كه از او مى‏پرسد نماز است، اگر آن را به طور كامل انجام داده باشد، (به بهشت مى‏رود) وگرنه در آتش افكنده مى‏شود».«حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا كَانَ يوْمُ الْقِيامَةِ يدْعُو الْعَبْدَ فَأَوَّلُ شَى‏ءٍ يسْأَلُ عَنْهُ الصَّلاَةُ فَإِنْ جَاءَ بِهَا تَامَّةً وَ إِلاَّ زُخَّ بِهِ فِى النَّار»

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
17 + 0 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .