حضور اجتماعي زنان

از حضرت زهرا سلام الله عليه نقل شده که بهترين زنان آناني هستند که نه مرد آنها را ببيند و نه آنها مردي را ببينند. در اين زمينه توضيح دهيد؟

اگر در آیات و روایات اسلامی مطالعه و تعمق داشته باشیم به این اصل مسلم می رسیم که اسلام احياگر شخصيت زن و حافظ كرامت انساني اوست، اسلام به زن مانند مرد استقلال اقتصادي داده است اسلام به زن همانند مرد حقوق اجتماعي قايل است و زن مانند مرد مي‏تواند با رعايت قوانين و مقررات اسلامي در فعاليت‏هاي اجتماعي و اقتصادي و سياسي و فرهنگي شركت كند بلكه در بسياري از موارد، شركت زنان در جامعه و به عهده گرفتن مسؤوليت‏هاي عمومي مانند مردان واجب است مانند تصدي امور بانوان در جامعه و امر به معروف و نهي از منكر البته شركت در فعاليت‏هاي عمومي و به عهده گرفتن مسؤوليت‏ها در صورتي امر مثبت و سازنده است كه در چارچوب مقررات الهي و دين باشد.

زيرا معيار در فعاليت‏هاي فردي و عمومي حفظ ارزش‏هاي اسلامي و تقوا است و در اين فرقي بين زن و مرد وجود ندارد. متفكر شهيد استاد مطهري در اين مورد مي‏فرمايند: «آن چه موجب فلج كردن نيروي زن و حبس استعدادهاي اوست حجاب به صورت زنداني كردن زن و محروم ساختن او از فعاليت‏هاي فرهنگي و اجتماعي و اقتصادي است و در اسلام چنين چيزي وجود ندارد. اسلام نه مي‏گويد كه زن از خانه بيرون نرود و نه مي‏گويد حق تحصيل علم و دانش ندارد بلكه علم و دانش را فريضه مشترك زن و مرد دانسته است و نه فعاليت اقتصادي خاصي را براي زن تحريم مي‏كند، اسلام هرگز نمي‏خواهد زن بيكار و بي‏عار بنشيند و جوري عاطل و باطل درآيد، پوشانيدن بدن به استثناء وجه و كفين مانع هيچ گونه فعاليت فرهنگي و اجتماعي يا اقتصادي نيست. آن چه موجب فلج كردن نيروي اجتماع است آلوده كردن محيط كار به لذت‏جويي‏هاي شهواني است‏».
3-سخن حضرت زهرا –ع- در واقع بیانگر بهترین حال عفاف برای زنان است و به تعبیر دیگر وضعیت و حالت آرمانی و ایده آل را معرفی کرده اند که جامعه اسلامی باید به سمت و سوی تحقق بخشیدن به آن پیش برود . حال اگر این حالت ایده آل به دلیل فراهم نبودن زمینه و شرایط لازم فراهم نبود باید درجه و رتبه ای نزدیک به آن را رعایت نمود .
4- در این سخن نورانی حضرت زهرا –ع-بهترین وضعیت رعایت عفاف معرفی شده است ولی در عین حال گاهی موضوعاتی مهم تر و با اهمیت تر با این حالت و وضعیت تزاحم پیدا می کند و چون مهم است بر آن مقدم می شود و خود زهرای مرضیه –ع- نیز برای انجام وظیفه الهی و سیاسی و اجتماعی خود و دفاع از اسلام و ولایت در بحرانی ترین اوضاع جامعه اسلامی در مسجد حضور یافت و با سخنرانی کوبنده و روشنگر خود توطئه منافقین و بد خواهان را افشا نمود و از حق و ولایت جانانه دفاع نمود و در عین حال حد کامل حجاب و عفاف ایلامی را رعایت نمود و در حالی که زنان بنی هاشم و کنیزان آن حضرت دورش را حلقه کرده بودند در این صحنه حضور یافت . از اين رهگذر است كه فاطمه زهرا(س) مي‏فرمايد: صلاح زنان در اين است كه طوري زندگي نمايند كه نه مردان بيگانه را ببينند و نه چشم بيگانگان بدان بيفتد و الا خود فاطمه زهرا(س) در متن مسائل سياسي اجتماعي قرار داشت و همواره از حق و اسلام و اهل بيت دفاع مي‏كرد بعد از رحلت پيامبر(ص) در آن شرايط حساس و دشوار بحراني كه فتنه و دشمن تماميت اسلام و قرآن را تهديد مي‏كرد. فاطمه زهرا بود كه با شركت خود در صحنه سياسي واجتماعي از مقام ولايت و رهبري دفاع مي‏كرد.
5- با توجه به مطالب فوق ديدگاه حضرت زهرا(س) در مورد حضور زن در صحنه‏هاي اجتماعي و سياسي روشن مي‏شود. اگر از فاطمه زهرا(س) نقل شده ويژگي زن مسلمان اين است كه نه مرد نامحرم او را ببيند و نه او مرد نامحرم را ببيند هرگز به معناي انزوا و گوشه‏نشيني زن مسلمان نيست بلكه يا منظور اين است كه در فعاليت‏هاي اجتماعي بايد آن چنان مقررات اسلامي را رعايت كند كه موجب نگاه حرام نامحرمان نشود وبالعكس و يا به آن معناست كه در مديريت امور بانوان خود زنان بايد عهده‏دار باشند تا نيازي به تماس با مرد نامحرم نباشد.
6- اگر كمي دقيق‏تر بينديشيم اين سخن حضرت زهرا(س) بهترين الگو براي دنياي امروز است و چند كاركرد اساسي دارد:
الف- تأمين سلامت و بهداشت معنوي جامعه.
ب- رشد و استقلال و خودكفايي جامعه زنان. زيرا اگر قرار باشد زن را مردان نامحرم نبينند، لازمه‏اش اين است كه آنان داراي خودكفايي علمي در امور لازم خود مانند پزشكي و... باشند و اين بهترين عامل رشد جامعه زنان است. پس دور بودن از نامحرم به معناي گوشه‏نشيني نيست، بلكه فعاليت و تلاش علمي و عملي و رسيدن به خودكفايي است.
7- حدیث مطرح شده، در کتب اربعه (کتاب های چهار گانه) حدیثی شیعه وجود ندارد. اما در برخی از منابع بعدی؛ مانند دعائم الاسلام[1] و مناقب ابن شهر آشوب[2] حدیثی با همین مضمون، البته بدون سند و به صورت خلاصه ذکر شده است. بنابر این، از آن جا که این حدیث در متون اولیه روایی نیامده، و در موارد دیگر نیز بدون سند ذکر شده است؛ لذا طبیعی است که از نظر سندی قابل اعتماد نباشد، ولی در عین حال متن آن با آموزه ها و تعالیم معتبر دینی ما سازگار است.
از این روایت، حرمت حضور زنان در اجتماع برداشت نمی شود؛ چرا که آنچه در متن روایت آمده، با سیره و منش خود حضرت زهرا (س) مخالف است؛[3] به این دلیل که آن حضرت در مواقع لزوم و ضروری در اجتماع حاضر می شده، و هم او مردان را می دیده و هم آنان او را می دیدند.[4]
بنابر این، حدیث در مقام بیان این حکم شرعی نیست که به هیچ وجه زنان و مردان مجاز به گفت و گوی با هم نیستند و یا مجاز نیستند همدیگر را ببینند، بلکه در مقام بیان یکی از ارزش های اخلاقی است، و آن این که تا جایی که امکان دارد، باید ارتباط و برخوردهای روز مره میان مردان و زنان نامحرم به حداقل ممکن برسد. دختر رسول خدا –بر فرض صحت این انتساب- می خواهد به زنان مسلمان بگوید که بدون دلیل و برای کارهای جزئی و پیش پا افتاده و بدون جهت راهی مراکز عمومی نشوند، در کوچه و بازار و... در معرض دید نا محرم حضور پیدا نکنند که این در شأن و مقام زنان مسلمان نیست.

[1] تمیمی مغربی، نعمان بن محمد، دعائم‏الإسلام، ج 2، ص 215، دار المعارف، مصر، 1385ق. «و عن علی ع أنه قال قال لنا رسول الله (ص) أی شی‏ء خیر للمرأة فلم یجبه أحد منا فذکرت ذلک لفاطمة (ع) فقالت ما من شی‏ء خیر للمرأة من أن لا ترى رجلا و لا یراها فذکرت ذلک لرسول الله (ص) فقال صدقت إنها بضعة منی».
[2] ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل ابی طالب (ع)، ج 3، ص 341، مؤسسه انتشارات علامه، قم، 1379ق.«قال النبی لها أی شی‏ء خیر للمرأة قالت أن لا ترى رجلا و لا یراها رجل فضمها إلیه و قال ذریة بعضها من بعض».
[3] ر. ک: کلینی، کافی، ج 5، ص 528، دار الکتب الاسلامیة، تهران، 1365ش.
[4] همان، ج 1، ص 460، ح 5.

براي آگاهي بيشتر ر.ك:
1- مسأله حجاب، شهيد مرتضي مطهري.
2- فلسفه حقوق، قدرت اللَّه خسروشاهي- مصطفي دانش‏پژوه.
3- فاطمه بانوي نمونه اسلام، ابراهيم اميني
4- زندگاني حضرت فاطمه، سيد هاشم رسولي محلاتي.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
1 + 0 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .