حفظ دين و ايمان در محيط ناهنجار فرهنگي

ما چگونه مي توانيم دين خود را حفظ كنيم وقتي اين همه دختر بي حجاب محرك ما هستند.ايا استنكاف ما فايده اي براي دين دارد؟

از اهتمام شما به مسائل اعتقادي بسيار خوشحاليم و خداوند منّان را بر اين نعمت بزرگ كه به شما ارزاني كرده است شاكريم.
دوست عزيز هر مقدار كه مظاهر گناه در جامعه وجود داشته باشد، در مقابل خداوند از قبل ابزار مقابله با آنها را به انسان داده است. در واقع خداوند براي اينكه انسانها بتوانند خود را از گناه مصون دارند و راه عذر آوري را مسدود نمايد، واكسن مقابله با هر گناهي را به انسان داده است، اما ما انسانها در استفاده از اين واكسنها سهل انگاري كرده و به بيماري هاي مختلف اخلاقي و اعتقادي دچار مي شويم كه ثمره آن از دست دادن سلامتي ديني و اخلاقي است.
درك شيريني دين زماني ميسّر است كه شيريني گناه از نهاد آدمي رخت بربندد و محور شيرينى در دل دگرگون شود؛ يعنى، شيرينى حب الهى دل را پر كند و محبت به اهل بيت عصمت (ع) جان را فرا گيرد اگر اين شد جايى براى شيرينى گناه در دل نمى ماند و حفظ دين براي كسي كه شيريني آن را چشيده است سهل و آسان مي شود. در حقيقت يكي از عواملي كه سبب مي شود تا انسان نسبت به دين بدبين شود، عدم درك صحيح و شيريني آن مي باشد.
براي محفوظ ماندن از گناه مقدماتي بايد رعايت شود كه انسان را در برابر گناه واكسينه كرده تا بتواند از گناه دوري جويد.
1. پرهيز از زمينه گناه:
فراهم شدن زمينه گناه باعث رغبت و ميل باطنى به سمت گناه مى شود هر تشنه اى با ديدن آب زلال رغبت و كشش به آب را در خود به مراتب بيشتر احساس مى كند پس با پرهيز از زمينه گناه رغبت دل و ميل باطنى به گناه حداقل كم مى شود و اين خود گامى است براى كم كردن شيرينى گناه. براي از بين بردن زمينه هاي گناه بايد به چند مسئله دقت كنيد:
- كنترل چشم: دقيقا بايد مواظب چشم خود بود كه مبادا به نامحرم و هر آنچه كه شهوت‏انگيز است، نگاه شود. عن الصادق (ع): «النظر سهم من سهام ابليس مسموم و كم من نظرة اورثت حسرة طويله - نظر دوختن تيرى مسموم از تيرهاى ابليس است و چه بسا نگاهى كه حسرت درازمدتى را (در دل) به ارث بگذارد»، (سفينةالبحار، شيخ عباسى قمى، ماده نظر)
تا حد امكان از حضور در مجالس مختلط يا برخورد با نامحرم و نگاه هاي خيره پرهيز نماييد.
- كنترل گوش: بايد از شنيدنى‏هايى كه ممكن است به حرام منجر شوند و زمينه‏ساز حرام هستند پرهيز شود. مانند نوار موسيقى، صداى شهوت‏انگيز نامحرم، شنيدن لطيفه و جكهاي مستهجن و يا خواندن پيامكهاي اين چنيني و...
- اجتناب از دوستان ناباب: دوستانى كه با رفتار و گفتارشان باعث مى شوند كه انسان گناه را در دل مزمزه كند در واقع دشمن هستند و پرهيز از آنها گامى موثر در كم كردن شيرينى دل از گناه مى شود. از امام سجاد (ع) نقل شده: «النهى عن مصاحبة خمسة و محادثتهم و مرافقتهم فى طريق و هم الكذاب والفاسق والبخيل والاحمق والقاطع لرحمه - حضرت از همراهى و سخن گفتن و رفيق بودن با پنج كس را نهى فرموده: كذاب، گناهكار، بخيل، احمق و كسى كه قطع رحم كرده است»،( سفينةالبحار، شيخ عباسى قمى، ماده صحب). البته اينها از مهمترين زمينه‏هاى گناه هستند كه بايد ترك شوند ولى كلًا هر چيزى كه زمينه گناه را فراهم مى‏كندبايد ترك شود.
چشم و گوش دو مجراي كسب علم انسان مي باشد، و اين علم است كه انسان را به عمل وا مي دارد. اگر اين دو مجرا از حرام پر شوند، عملي كه از انسان بروز مي كند نيز جز حرام نخواهد بود. (از كوزه همان برون طراود كه در اوست).
2. ياد مرگ:
فكر كردن پيرامون مرگ به انسان هشدار مى دهد و دل را از هر شيرينى گناه مى زدايد. در حديثى از امام صادق (ع) نقل شده است:» ذكر الموت يميت الشهوات فى النفس؛ ياد مرگ شهوات را در نفس مى ميراند «،( المحجه البيضاء، ملامحسن فيض كاشانى، ج 8، ص 242)) يعنى خواسته هاى غريزى حيوانى دل انسان را مى كشد و آن شيرينى هاى حيوانى انسان را كه مصداق بارزش گناه است، از بين مى برد. كيفيت فكر در مرگ مى تواند گوناگون باشد هر كس هر گونه كه بيشتر منقلب مى گردد و از دنيا و شيرينى گناهان دنيا بيشتر متنفر و بى زار مى شود، همان گونه در فكر مرگ فرو رود. مهم آن است كه اين فكر اولا هر روز باشد و ثانيا سعي شود به مدت نيم ساعت در مكانى خلوت باشد مخصوصا اگر آن مكان خلوت قبرستان باشد تأثير بيشتري خواهد داشت. بايد فكر در مرگ با جان عجين شود و باور دل گردد تا تأثير مطلوب داشته باشد. مثلًا يكى از كيفيت‏هاى فكر در مرگ را يكى از بزرگان چنين مى‏فرمود: تمام خاطرات تلخ و شيرين گذشته را در حد امكان مثل يك فيلم از ذهن بگذراند و به خود بباوراند كه همه اينها گذشت و چند روز باقى مانده عمر هم مى‏گذرد لحظات جان دادن، وقتى كه خويشان و نزديكان را رها مى‏سازد و از تمام تلخ و شيرينى‏ها وداع مى‏كند و همه و همه را به خوبى تأمل كند تا دل بلرزد و چشم بگريد.
فايده دوري از گناه:
همانطور كه گفتيم، استنكاف و دوري جستن از گناه سبب محفوظ ماندن انسان از انحراف است. قيّم اصلي دين خداوند بوده و در حفظ آن از همه داناتر و توانا تر است اين ما انسانها هستيم كه براي حفظ خود بايد در حفظ دين كوشش كنيم و از هيچ تلاشي فروگذاري ننماييم.
حفظ و ارتقاء دين:
علاوه بر ترك گناه كه نقش بسزايي در حفظ دين دارد، انسان براي اين كه بتواند به اعتقاداتش پايبند باشد و به حفظ و ارتقاء آنها بپردازد لازم است كه ايمان و دين خود را در ابعاد شناختي، رفتاري ، عاطفي و انگيزشي تقويت نمايد. البته اين ابعاد به نحوي با يكديگر مرتبط بوده و با هم تعامل دارند. مثلا هر چه شناخت انسان به خدا و به دين قوي باشد، انگيزه انسان تقويت شده و رفتار هاي مثبت بيشتري از او سر ميزند و از طرف ديگر هرچه رفتارهاي مثبت بيشتري انجام دهد زمينه رشد شناختي و انگيزشي او نيز بالا مي‌رود. ازسوي ديگر عواطف مثبت انسان نيز مي تواند در افزايش انگيزه ودر نتيجه استمرار رفتارهاي ديني تاثير گذاشته و باعث گردد انسان ، سرعت بيشتري در طي مسير معنوي و ارتقاء باورهاي ديني داشته باشد.
از جمله اموري كه مي تواند موجب حفظ باورها و اعتقادات انسان شده و آنها را رشد و تعالي بخشد عبارتند از:
1. فعاليّت علمي:
- افزايش شناخت و آگاهي نسبت به دين و اعتقادات:
رشد و تعالي عملي اعتقادات و باورهاي ديني، محصول شناخت صحيح و آگاهانه از معارف و حقايق ديني است. هر چه انسان بتواند مطالعات ديني خود را بالا برده و با برهان و استدلال عقلي، اصول دين را براي خود اثبات نمايد، به همان ميزان احتمال انحراف او در عمل كاهش خواهد يافت. لذا لازم است انسان قبل از ورود به وادي عمل و طي مسير، شناخت جامع و كاملي از راه داشته باشد تا موانع بر سر راه را به راحتي پشت سر گذاشته و به مقصود برسد. از اين رو توصيه مي شود كه اولا يك برنامه مطالعاتي براي خود تنظيم نموده و سعي كنيد در حوزه هاي ذيل مطالعه و سطح آگاهي خود را افزايش دهيد:
اعتقادي و انديشه اي, اخلاق اسلامي, زندگي, سياسي و اجتماعي, تاريخ و تمدن اسلامي, متون ديني ( كه در پايان، كتب قابل استفاده در اين زمينه را به عنوان نمونه معرفي خواهيم كرد).
ثانيا در صورتي كه در مورد عقايد دچار شك و شبهه شُديد، در شك باقي نمانيد؛ بلكه سعي كنيد از طريق تحقيق ، مطالعه، مراجعه به متخصص ديني و يا ارتباط با ما آن را برطرف نماييد.
- تقويت محبت الهي در دل:
اگر انسان بتواند لذت متعالي يعني لذت محبت الهي را بچشد، انگيزه او براي بدست آوردن لذت‌هاي معنوي كه همان رسيدن به اعتقاد و ايمان كامل مي باشد، تقويت مي‌شود. عواملي از قبيل تفكر در نعمت هاي الهي، تأمل و تدبر در آيات الهي، درد دل با خدا، شركت در مراسم مناجات و ادعيه و دقت در معاني آنها، خواندن داستان اولياء الله، خاطرات شهداء، داشتن حضور قلب در عبادت و... ، در تقويت و حفظ محبت الهي و ايمان مؤثرند.
2. فعاليّت عملي:
ارتقاء و حفظ بينش و باورهاي ديني در گرو عمل به دستورات و فرامين الهي است. امام باقر (ع) مي فرمايند: (من عمل بما يعلم علّمه الله ما لم يعلم – كسي كه به علم و دانايي اش عمل كند، خداوند آنچه را كه نمي داند به او مي آموزد. بحارالانوار ج 75 ص 189). در نتيجه انجام وظايف بندگي، راه اصلي در حفظ و افزايش سطح آگاهي و اعتقادات ديني است. البته توجه به اين نكته ضروري است كه عمل به وظايف نبايد شما را از تفكر و مطالعه در معارف و اعتقادات باز دارد و يكي را بر ديگري ترجيج دهيد. چرا كه خداوند عالم را با اسباب اداره كرده و عمل به وظايف و مطالعه و تفكر پيرامون اعتقادات دو سبب از اسباب تقويت باورهاي ديني است كه در طول يكديگر قرار دارند.
- مبارزه با ريشه هاي گناه:
شناسايي ريشه گناه و از بين بردن آن خطر انحراف را شديداً كاهش داده و زمينه ارتقاء بينش و اعتقادات را فراهم مي كند. بذر معارف و باورهاي ديني در زميني به خوبي رشد و نموّ مي يابد كه خالي از هرگونه ناپاكي و ميكروب باشد. شرط رسيدن به ايمان كامل و حفظ و افزايش آنها در وجود انسان، پاكي روح و نفس آدمي از گناه و معصيت است. هر چه انسان از خطا و لغزش دورتر باشد، بذر معارف در وجودش سريعتر به ريشه خواهد نشست و ساقه اعتقاداتش تنومندتر خواهد شد و در نتيجه ميوه اي شيرين تر و آبدارتري از اين درخت خواهد چيد.
براي پاكسازي از گناه، ريشه اي ترين كار مبارزه با خواستگاه و زمينه هاي نفساني آن( مانند حب دنيا، حب جاه، تكبّر، حسادت، غرور و شهوت ...) است. براي مثال آدم حسود ، هميشه در معرض غيبت، تهمت ، آسيب رساندن به محسود و انواعي از گناهان است و آدم بخيل توان انجام واجبات مالي و كمك رساني به ديگران را ندارد، اين شخص اگر بخواهد گناه نكند ، اساسي ترين راه اين است كه با خير خواهي كه ضد حسد است و تحصيل سخاوت كه ضد بخل است، ريشه گناه را از دل خود بيرون نمايد و خويش را از خطر شرك و خود خواهي برهاند. ( در اين زمينه مي توانيد به كتاب معراج السعاده و كتاب اخلاق مرحوم شبّر مراجعه نماييد در اين دو كتاب روش‌هاي جالبي براي از بين بردن رذايل اخلاقي ذكر شده است).
- مبارزه با عادت هايي كه مانع رشد انسان و عمل هستند:
برخي عادتها در انسان مانع حركت او در جاده ايمان تلقي مي شوند (هر چند ممكن است حرام نباشند). به عنوان مثال كسي كه به پرخوري ، پرخوابي و پر گويي عادت نموده است ، قادر نخواهد بود به انجام وظايف واجب و مستحب خود اقدام كند . عادتهاي مذموم در برخي موارد حتّي زمينه انجام گناه و تخلف از بندگي حق تعالي را در انسان فراهم مي كنند و باعث تضعيف ايمان در او مي شوند.
- مبارزه مستقيم با خود گناه و ترك و جبران آنها:
علاوه بر مبارزه با زمينه هاي گناه، مبارزه مستقيم با گناه و ترك و جبران آن از طريق توبه، در حفظ و تقويت ايمان و رهايي از ظلمت نقش بسزايي دارد.
- انجام وظايف واجب شرعي :
همانطور كه گفتيم يكي از مراحل بسيار مهم و سرنوشت ساز در حفظ و تقويت ايمان ، انجام وظايف واجب و اطاعت از فرامين خداوند است . اين مرحله كه در عرفان اسلامي از آن به قرب فرايض تعبير مي كنند، در نهايت به حصول ملكه تقوي و بهره مندي از آثار و ارزشهاي ناشي از آن، مي انجامد. و همين ملكه مي‌تواند انسان را از انجام بسياري از گناهان و انحرافات باز دارد.
- انجام نوافل و مستحبات:
نهايي ترين مرحله در جاده ايمان و كسب باورهاي ناب كه به محبت و عشق الهي مي انجامد، مرحله انجام مستحبات و نوافل است ، مرحله اي كه عرفا از آن تحت عنوان قرب نوافل و راه عشق تعبير مي كنند. قرب نوافل، پاياني ترين مقصد دين و موثر ترين راه نزديكي انسان به خدا و كسب مقام ولايت و خلافت الهي است.
- توجه به نيازهاي طبيعي و سعي در ارضاي صحيح آنها قبل از اينكه به انحراف كشيده ‌شوند:
به عنوان نمونه يكي از نيازهاي طبيعي انسان نياز جنسي است كه توجه نكردن و ارضا نكردن آن به نحو صحيح، ممكن است زمينه انحراف را فراهم كند. از اين‌رو، بهتر است انسان در صورت نياز و داشتن توان، بدون هيچ درنگي با انتخاب فردي مناسب و با ايمان اين سنت حسنه را به جاي آورد.
اسلام با در نظر گرفتن نيازهاى واقعى و طبيعى انسان از يك سو و با عنايت به مصالح فرد و اجتماع از سوي ديگر, ازدواج را به عنوان بهترين راه و مناسب ترين شيوه برگزيد. اسلام, آدمى را از تنهايى و تجرد نهى مى كند و براى تأمين و ارضاى غريزه جنسى او, ازدواج را راه كار عملى مى داند و حتى در مواردى كه خطر انحراف و فساد وجود دارد, ازدواج را بر او واجب و ضرورى مى داند. در اهميت ازدواج كه پيامبر اسلام(ص) فرمود:«من تزوّج احرز نصف دينه»: كسى كه ازدواج كند نيمى از دين خود را حفظ كرده است(اصول كافى, ج5, ص328, حديث2) و نيز فرمود: «النكاح سنتى فمن رغب عن سنتى فليس منى»( بحارالانوار, ج103, ص220) ازدواج سنت من است, پس هركس از سنت من روى گردان شود از من نيست.) وقتى كه غريزه جنسى از راه صحيح و شرعى ارضا شود و روح پر اضطراب انسان اعتدال و آرامش يابد, حقايق هستي را بهتر درك مى كند و به سوى دين و سعادت و درك مفاهيم والاي ديني, گام هاى بزرگ ترى برمى دارد.
- پرهيز از مجالست و همنشينى با اهل دنيا و دور از معنويت:
از جمله عواملي ديگري كه مي تواند به حفظ و ارتقاء ايمان وعقايد ديني كمك كند؛ پرهيز از دوستان منحرف و ناباب است. رسول اكرم(ص) مي فرمايند: «به خاطر برخورد با اهل دنيا قلبم زنگار گرفته و مكدر مى‏شود و براى جبران آن روزى هفتاد مرتبه استغفار مى‏كنم». خداوند نيز در سوره «نجم آيه 29»مى‏فرمايد: «فاعرض عن من تولى عن ذكرنا و لم يرد الا الحيوه الدنيا ــــــــ پس از كسانى كه از ياد ما روى گرداندند و جز زندگى دنيا را نخواستند اعراض كن و روى بگردان». از امام سجاد نيز(ع) روايت شده است: «النهى عن مصاحبة خمسة و محادثتهم و مرافقتهم فى طريق و هم الكذاب والفاسق والبخيل والاحمق والقاطع لرحمه؛ حضرت از همراهى و سخن گفتن و رفيق بودن با پنج كس را نهى فرموده: كذاب، گناهكار، بخيل، احمق و كسى كه قطع رحم كرده است».
- حضور در مجالس ذكر اهل بيت, سخنراني, درس اخلاق و مراسم مذهبي و استمداد از حضرات معصومين (ع) مي تواند به صفاي باطن شما براي درك و حفظ صحيح اعتقادات كمك نمايد.
- پرهيز از لقمه حرام:
از جمله عوامل بسيار مهمي كه باعث هلاكت و بدبخت شدن انسان مي‌شود، لقمه حرام است.
كم نبودند كساني كه ابتدا خوب بودند، ولي به خاطر لقمة حرام به دره ّهاي شقاوت و فضاحت پرت شدند. لذا لازم است به اين مساله توجه نموده و غافل نشويم. براي لقمه حرام در روايات آثارمتعددي بيان شده است از جمله: عدم استجابت دعاها، عدم قبولي نماز، پذيرفته نشدن اعمال صالح، عدم استشمام بوي بهشت، تضعيف ايمان و اعتقادات، اخراج از صيانت الهي، كاهش رزق حلال، خروج از ولايت پيامبر (ص) و اهل بيت او (ع)، حسرت در روز قيامت، لعن ملائكه، كوردلي. در مقابل لقمه حلال هر چند رنگين نباشد، موجب نورانيت دل و استجابت دعا و آمرزش و حفاظت الهي مي‏گردد، ( ميزان‏الحكمه، ج 2 ، ص480)
- تامل و تفكر در مورد عاقبت مجرمان، مفسدان و مكذبان:
براي اين كه انگيزه انسان در مسير دينداري تقويت شده و از انحراف دوري نمايد، مناسب است كه در مورد عاقبت مجرمان، گناهكاران و كافران انديشه نموده و عبرت گيرد.
وقتي انسان در عاقبت مجرمان و گنهكاران انديشه مي كند، پرده هاي غفلت تدريجا از جلوي چشمش كنار مي روند و انسان از عاقبت كارهاي خود درصورتي كه گناهكارباشد آگاهي مي يابد و همين مساله عاملي براي دوري از انحراف و تقويت ايمان و اعتقادات مي شود.

در اينجا چند نمونه از كتب اعتقادي و اخلاقي كه در بالا بردن سطح آگاهي شما مؤثر مي باشد را براي مطالعه و تحقيق بيشتر معرفي مي كنيم:
الف- كتب اخلاقي
- نردبان آسمان (دروس اخلاق حضرت آيت الله بهاءالدينى)، تدوين و ويرايش: اكبر اسدى
- سلوك معنوى، تدوين و ويرايش: آقاى اكبر اسدى
- خودشناسى براى خودسازى، محمد تقى مصباح يزدى
- گناهان كبيره، شهيد دستغيب
- نامه‏ها و برنامه‏ها، حسن زاده آملى
- نقطه‏هاى آغاز در اخلاق عملى، مهدوى كنى.
- ترجمه المراقبات، مرحوم ملكى تبريزى
- گام‏هاى آغازين در اخلاق عملى، مهدوى كنى
- معراج السعاده، احمد نراقى
- منازل الاخره، شيخ عباس قمى
- تقوا، شهيد عبدالحسين دستغيب.
ب- كتب اعتقادي
- جهان‏بينى اسلامى، شهيد مطهرى
- 50 درس اصول عقايد براي جوانان، آيت الله مكارم شيرازي
- نبوت ، حجه السلام والمسلمين قرائتي
- شيعه در اسلام، علامه طباطبائي
- آموزش عقايد، آيت الله مصباح
- مجموعه آثار شهيد مطهري(ره)از جلد 1 تا 4. ( بهتر است ابتدا ج 4 بعد جلد 3 و جلد 2 و جلد 1 مطالعه شود. )
- سيماي عقايد شيعه، آيت الله سبحاني
- 665 پرسش و پاسخ در محضر علامه طباطبائي
- دورة چند جلدي معارف قرآن، آيت الله مصباح

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
5 + 8 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .