رابطه اخلاق و سياست

سوالم در رابطه با نظريات مختلف در ارتباط اخلاق و سياست است؟

اخلاق سیاست (اخلاق زمامداری )در اين ارتباط نظرات مختلفي وجود دارد:

— 1ـ نظریه جدایی اخلاق از سیاست
ž اخلاق و سیاست مربوط به دو حوزه رفتاری جدا هستند یک رفتار ممکن است از دید سیاست هیچ ارزشی نداشته باشد یا ممکن است رفتاری خوب و ارزشمند باشد اما از نظر اخلاقی مورد ارزش نباشد به تعبیر دیگر براساس این دیدگاه سیاست امری غیر اخلاقی است (نه ضد اخلاق )
ž نه رفتارهای سیاسی تحت قضاوت و ارزش داوری اخلاقی قرار می گیرد ونه رفتار های اخلاقی را بر اساس موازین و ضوابط سیاسی مورد ارزیابی قرار داد .
ž قلمرو سیاست و اخلاق از هم جدا است .
ž ماکیاولی نماینده این نظریه معتقد است که اخلاق در عرصه سیاست نتیجه جز شکست و نابودی ندارد . او به شهر یاران توصیه میکند که در عالم سیاست هرگز نباید به فکر پرهیزگاری و ارزش های اخلاقی باشند . برخی از طرفداران این نظریه دو نوع سیستم اخلاقی را معرفی کرده اند.
— دو نوع سیستم اخلاقی
ž 1.اخلاق فردی
ž 2.اخلاق سیاسی و اجتماعی که این دو سیستم
دارای اصول و قواعد خاص خود هستند . افلاطون می گوید : هیچ کس حق ندارد اخلاقا دروغ گوید اما حاکمان و سیاستمداران در مواردی که مصلحت شهر وکشوراست اخلاقا مجازند .
— نقد و بررسی
— این نظریه ناشی از عدم درک درست اخلاق و احکام اخلاقی است . موضوع احکام اخلاقی افعال اختیاری انسان است متعلق این افعال اختتیاری گاهی انسان است که آن را اخلاق فردی وگاهی خدا که آن را اخلاق الهی وگاهی جامعه که آن را اخلاق اجتماعی می نامند . بس هیچ فعلی از افعال اختیاری انسان نمی تواند خارج از چهار چوبه اخلاق قرار گیرد.
— رفتار های و تصمیمات سیاسی بخشی از افعال اختیاری انسان همچون رفتارهای فردی و الهی ،مورد ارزشگذاری اخلاقی قرار دارد .
— ملاک ارزش اخلاقی افعال اختیاری انسان مصلحت عمومی و واقعی فرد و جامعه است . مصلحت یعنی هر چیزی که موجب کمال و صلاح واقعی ایشان است .
— 2ـ نظریه اصالت سیاست و تبعیت اخلاق از سیاست
— براساس این نظریه همه رفتارهای اخلاقی اعم از فردی واجتماعی تحت سیطره و سیادت سیاست است .
— براساس این دیدگاه اگر دروغ ،شکنجه ،تدیس ،حیله گری مارا به اهداف خود نزدیک تر کنند دارای ارزش مثبت خواهند بود .
— لنین از رهبران مارکسیم می گوید :اخلاق ما از منافع مبارزه طبقاتی پرولتاریا بدست می آید .
— نقد و بررسی
— 1ـ نخستین اشکال این نظریه،پذیرش نسبیت گرایی است و اخلاق را کاملا در خدمت سیاست داشته است
— 2ـ معنای واقعی سیاست را به درستی درک نکرده اند و سیاست را برای ارضای شهوات و غرایز حیوانی خود
می خواهند وسیاست زیرمجموعه اخلاق است و باید بین هدف و وسیله یکسنخیتی باشد
. یکی از عوامل فروپاشی نظام‌های سوسبالیستی اخلاق را تابع محض سیاست دانستن است
— 3ـ نظریه اصالت اخلاق وتبعیت سیاست از اخلاق
— این نظریه معقول و مقبول در رابط ارتباط سیاست واخلاق است . هدف تصمیم ها و رفتار های سیاسی در راستای هدف اخلاق بوده .
— معیارهای اخلاقی در همه جا و برای همه افراد یکسان نیست . الگوی علمی و عملی این دیدگاه حضرت علی(ع) است .
— وظایف اخلاقی مردم در انتخاب مسئولان
— 1ـ رعایت تناسب میان فرد ومسئولیت مورد نظر
— حضرت یوسف وقتی خود را برای مسئولیت خزانه داری معرفی کرد به دو ویژگی متناسب با این مسئولیت اشاره کرد :
— 1ـ امانتداری
— 2 ـ آگاهی ، اجعلنی علی خزائن الارض انی حفیظ علیم : مرا سرپرست خزائن سرزمین (مصر) قرار ده که نگهدارنده و آگاهم .
ž 2ـ توجه به سوابق کاری (تجربه )
ž امام علی (ع) به مالک اشتر در این مورد می فرماید: اهل تجربه را به کارگیرد و ازتجارب آنان به خوبی استفاده کن.
ž (و توخ منهم اهل التجربه والحیاء)
ž البته در کنار تجربه باید حیا یا تعهد لازم هم باشد
— 3ـ توجه به اصالت خانوادگی
خانواده و تربیت خانوادگی عامل مهمی در شکل گیری شخصیت است
حضرت علی (ع) به مالک اشتر می فرماید : ثم الصق بذوی الاحساب وا هل البیوتات الصالحة و السوابق الحسنهَ
به کسانی نزدیک شو که گوهری نیک دارند و از خاندانی پارسایند و از سابقتی نیکو برخورداند . البته استثنا هم هست مثل حنظله فرزند ابی عامر که در شب زفاف حجله عروسی را رها و به جنگ رفت و در جنگ احد در رکاب پیامبر (ص) شهید شد و ملائکه او را غسل دادند و او.به غسیل الملائکه از طرف پیامبر ملقب گردید .
ž 4ـ توجه به سوابق دینی و اخلاقی
ž به گفته امام علی (ع) بدترین وزیران کسانی هستند که پیش از تو وزیر بدکاران بوده و آنکه در گناهان آنان شرکت نموده است.
ž 5- خودداری از انتخاب افراد نالایق
ابن عبای از پیامبر(ص) در این مورد نقل می کند: من استعمل غلاما ً فی عصابة فیها من هوا رضی لله منه فقد خان اللّه
کسی که فردی را در قومی که بهتر از او وجود دارد به کار گیرد پس به خداوند خیانت کرده است.
ž 6ـ مشورت و رایزنی
— وظایف اخلاقی حاکم در برابر مردم
ž 1ـ محبت و مدارا
ž حاکمان و مدیران باید به مردم به عنوان ولی نعمت خود نگاه کنند محبت به مردم در دیدگاه اسلام یعنی محبت به عیال خداوند وبرای محبوبیت در نزد خدا بهترین راه این است که عیال او را دوست بداریم در اسلام محبت به مردم یک وظیفه و دستور دینی است اما از نظر ماکیاولی موجب تداوم پست و مقام حاکمان ومدیران است
— خداوند به بیامبرش می فرماید :واحفض جناحک للمومنین . و بال (عطوفت ) خود را برای مومنین فرو گستر.
وهمه رمز موفقیت بیامبررادر محبت ومهربانی به مردم معرفی کرده البته همه مردم از نظر سطح بینش و درک اجتماعی وانسانی یکسان نیستند .
— امام علی (ع) می فرماید :رأس السیاسه استعمال الرفق رأس سیاست به کار گیری مدارا است
ž امام علی (ع) در عهدنامه خویش به مالک اشتر می فرماید:
ž مهربانی به رعیت را برای دل خود بوشش گردان که رعیت دو دسته اند : دسته ای برادر دینی تواند
ودسته دیگر در آفرینش با تو همانندند اگرخطایی ازآنها سرزد بر آنان علت هایی عارض می شود پس به خطا منگر و ازگناهشان در گذر .
— 2ـ برخورد صادقانه با مردم
— مشکلات را با مردم در میان گذارد . یعنی مردم را محرم اسرار خود بدانند . همه مسائل حکومتی را با آنان در میان گذارند و از آنها مشورت بگیرند جز در موارد استثنایی وضروری
— 3ـ فاصله نگرفتن ازمردم
— بهترین راه ارتباطی حاکمان با مردم دیدار حضوری وچهره به چهره است . به گفته حضرت علی (ع) بامداد وشبانگاه برای آنان مجلس ساز و جززبانت بیام رسان مردمان نباشد و جز رویت دربان نباشد . خود را از رعیت بنهان مدارید .
ž 4ـ رعایت عدالت
از مهمترین وظایف اخلاقی حاکمان است .
امام علی (ع) :
« کسی که عدالت بورزد حکمش نافذ است » « عدالت بورز تا قدرت و حکومتت تداوم یابد ».
« زمانیکه حکومت بر پایه عدل و عقل استوارشده باشد خدا دوستداران آن را یاری ودشمنانش را خواری رساند ».
ž 5ـ ساده زیستی
ازوظایف حاکمان است که نمونه بارز آن امامان و بیامبر (ص) است
— وظایف اخلاقی مردم در قبال حاکمان :
ž 1ـ همراهی
ž به تعبیرامام علی (ع) : لارای لمن لایطاع: کسی که از او اطاعت و پیروی نکنید گویااصلاً طرح و اندیشه و گویا که از او اطاعت و بیروی نکنید گویا اصلا طرح واندیشه و برنامه ریزی ندارد.
ž 2ـ امر به معروف و نهی از منکر
ž علی (ع) به مالک اشتر توصیه می کند :
ž آن کس را بر دیگران بگزین که سخن تلخ حق تو را بیشتر گوید و آنچه کنی یاگویی (و خدا آن را از دوستانش ناپسند دارد ) کمتر یاری ات کند
— 1ـ ریاست طلبی:
ž یکی ازبدترین و زیانبارترین آفات حکومت و سیاست است.
ž پیامبر (ص) در این باره می فرماید:
ž کسی که دوست دارد مردم را در مقابل خود ایستاده ببیند جایگاه او آتش جهنم است.
ž امام علی (ع) می فرماید:
ž من چیزی زیانبارتر برای حال قلب از صدای کفش در پشت سر انسان ندیدم.
— 2ـ تکبر:
ž علی (ع):
ž آفه الرئاسه الفخر: آفت ریاست فخر است.
ž راه مبارزه با این آفات آن است که :
ž اولا : عظمت و کبریایی خدا را در نظر داشته باشیم و در محضرخدای بزرگ جایی برای بزرگ نمایی و تکبر بندگان نیست.
ž ثانیا ً: بدانیم حکومت و ریاست عروسی است که با هیچ کس شبی به محبت به سر نبرد. همانطورکه می آید می رود. الدوله کماتقبل تدبر
ž ثالثا ً: با رسیدن به یک مقام دنیوی بر ارزش های انسان افزوده نمی شود بلکه فقط بار مسئولیت او گران می شود. امام علی (ع) : من اختال فی ولایته ابان عن حماقَته
ž رابعا ً: باید به کمبودها و ناتوانی های خودبیشتر توجه کرد. علی (ع) می فرماید : پسر آدم را با ناز چه کار که آغازش نطفه بوده است و بایانش لاشه ای بد بو ونه می تواند روزی خود را تواند و نه مرگش را تواند بازدارد
— 3ـ خود رأیی و استبداد در تصمیم گیری:
— این کار از طرف اولیای دین به شدت مورد نکوهش قرار گرفته . علی (ع) مشورت با مردم را به منزله مشارکت در عقول واندیشه های آنان می داند . از مشورت کردن و مشورت گرفتن یا نکردن و نگرفتن دیگران می تواند نکاتی را فهمید ازجمله اینکه :
— 1ـ کسانی که مشورت میکنند افرادی نرم خو و قابل انعطاف هستند و درمقابل هم بر عکس .
— 2ـ طرف مشورت ما نباید لزوما افرادی برتر از ما باشد و قرآن به بیامبر می فرماید که با افرادی مشورت کند که باید آنان را موردعفو وگذشت قرار دهدوبرای بخشش آنها طلب مغفرت نماید (فاعف عنهم و استغفر لهم وشاور هم فی الامر) مشورت حاکمان جامعه با مردم خود فوایدی دارد:
موجب شخصیت دادن به مردم می شود . تقویت کننده روحیه همکاری وهمیاری اجتماعی است باعث ایجاد انگیزه مشارکت عمومی وفعالیت و تقسیم قدرت ومسئولیت با مردم می شود.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
20 + 0 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .