راه های انکشاف درون : خلوت و سکوت

از راه های انکشاف درون : خلوت و سکوت
آری یکی از چیزهایی که آن اژدرها و بت های درونی ما را برای مان منکشف می سازد، خلوت کردن و سکوت در گوشه ای از شب است. این مارها و کژدم ها هم چون بسیاری از دانسته های ما در کُمون ذات ما نهفته اند که اگر اراده کنیم می توانیم تمامی آن ها را مشاهده کنیم.
و سکوت و خلوت یکی از به ترین راه های شوراندن درون و مشاهده ی ملکات مکسوبه و مکتسبه نفسانی است. آن گاه است که تمامی صفات و ملکات نفسانی در پیش گاه انسان محشور شده و انسان شاهد اعمال خود خواهد بود که اِذَا زُلزِلَتِ الاَرضُ زِلزَالَهَا و آن هنگام زلزله ای در درون انسان پدید بیاید که هرچه در متن ذات نفسانی او موجود است بیرون بریزد. و مراد از آن زلزله ای که در قرآن بیان شده همین قیام ملکات انسانی است نه زلزله ای که مربوط به زمین و آسمان خارجی است.
زلزله ی حقیقی موجود در نظام هستی که مورد کلام حق متعال در بسیاری از آیات قرآن قرار گرفته است، مربوط به جان و حقیقت نفس ناطقه ی انسانی است و آن زلزله ی متعارف خارجی تمثیلی و اشاره ای از این حقیقت نفسانی است که فرموده اند : عالم، شرح عینی کتاب وجودی انسان است.
لذا اگر می خواهی معنای واقعی زلزله را بدانی در ساعتی از شب از همه کناره بگیر و در تاریکی مطلق به سکوت نشسته و پیرامون حقیقت وجودی خود به تفکّر بپرداز.
یعنی در یک سکوت محض، سرت را خم کن و روی مشتت بگذار و در آن تاریکی از فکر هر چه این و آن است بیرون بیا، به طوری که هیچ گونه صدایی اعم از تیک تیک ساعت و صدای جیک جیک پرندگان و غیر آن و هیچ گونه شکل و رنگ و بو و اندازه ای و حتّی هیچ خاطره و حادثه ای از گذشته تو را مشغول نکند، در آن هنگام اگر خوب از هرچه بیرون ذات تو است انقطاع یافته و حتّی از ظاهر اعضاء و جوارح خود نیز گذشتی و غرق در اندرون ذات خود شدی، خواهی دید معنای حقیقی زلزله چیست که قرآن کریم می فرماید اِذَا زُلزِلَتِ الاَرضُ زِلزَالَهَا وَ اَخرَجَتِ الاَرضُ اَثقَالَهَا.

زمین در لسان قرآن آن زمین پست شوره زار نفسانی است که بالا نرفته و با دنیا و کثرات خو کرده و عمری را در ظواهر گذرانده است و جز سنگینی و اِثقال گناهان و معاصی چیزی را برای خود جمع ننموده است. و لذا سوره زلزال قرآن کریم به من و شما می فرماید اثقال پست زمین خبیث نفسانی ات را با زلزله ی ذکر و سکوت و اربعین و سحر از خود خارج کن تا آسمانی شوی و حقیقت انسانی خود را که در ذات و صفات و افعال و وزان حق متعال است مشاهده کنی.
و مصداق اتمّ شهود این حقیقت ، جان مبارک نور الانوار عالم انسانی و رِقّ منشور و نور مرشوش و صادر اوّل نظام هستی، حقیقت محمّدیّه است که بار سنگینی هر چه وزر و گناه است از دوشش برداشته شده و نام نکویش در عوالم بی منتهای وجود بلند آوازه گشته. اَلَم نَشرَح لَکَ صَدرَک . وَ وَضَعنَا عَنکَ وِزرَک . الَّذِی اَنقَضَ ظَهرَک . وَ رَفَعنَا لَکَ ذِکرَک .
لذا قیامت و برزخ و بهشت و جهنّم در همین جا است و موطن تحقّق آن نفس من و جناب عالی است، و هیچ کدام از آیاتی که پیرامون بهشت و جهنّم و زلزله ی قیامت و عالم برزخ وارد شده است مربوط به زمین و آسمان و سنگ و چوب خارج از نفس انسانی نیست. باید به درون عالم نفسانی خود سفر کنیم و آن بهشت و جهنّم را در خود مشاهده نمائیم.

جلد اوّل شرح دروس معرفت نفس ، استاد صمدی آملی

تکلّم و سکوت
نكته ی عرشی : تكلّم و سخن گفتن از رحمت رحمانيّه الهيّه است ولی سكوت و لب فرو بستن از رحمت رحيميّه حق تعالی است. لذا آن سفره ی عام براى همه است ولى اين سفره ی خاص است كه اهل دل از آن طرفى مى بندند. با داشتن آن، نفس دائماً مشغول است و انصراف از اين نشئه پيدا نمى كند ولى اين موجب انصراف از اين نشئه و موجب انقطاع الى الله است كه و المنصرف بفكره الى قدس الجبروت مستديما لشروق نور الحق فى سرّه تحقّق مى يابد. آن اشتغال به غير آورد و اين يكى اشتغال به خويشتن. آن انسان را به غير خدا انس مى دهد و اين انس به حق را روزى مى كند. آن انسان را مى ميراند و اين درون را گويا و احيا مى نمايد. آن كثرت آورد و اين وحدت و توحّد. آن دنيا را بروز مى دهد و اين قيامت برپا مى كند. آن انسان را اهل ظاهر بار مى آورد، اين اهل باطن . آن بيرون را مى شوراند و اين درون را. آن زيادش مذموم است و اين ممدوح. آن خيلى پر خرج است و نيازمندى به قوا و اعضاء و غير آورد اين اصلاً خرجى ندارد و نفس فقط با ذات خودش كار دارد و به هيچ چيز حتّى به قوا و اعضاء هم نياز ندارد. آن پيرى آورد و اين جوانى و جوان مردى . آن گناه در بردارد و اين اجر و ثواب .
آن يكى كوكو ظهور دهد و اين يكى هوهو. آن خلق طلب نمايد و اين حق. آن بغض آورد و اين حب و عشق . آن كاه آورد و اين آه . آن بى دردى و اين درد. آن دور مى كند و اين قرب با دل دار. آن بسط آورد و اين قبض . آن دل را سرد مى كند اين آتش برافروزد و دل را آتشين . آن مال عوام است و اين از آن خواص . آن يكى جان را مى برد، و اين يكى دل آورد. آن شهرت بخشد اين گمنامى . آن آئينه دل را زنگار دهد اين زنگار را بزدايد. آن يكى اغلاق آورد و اين يكى انفتاح . آن رنگ مى دهد و اين بى رنگى . آن تكثير آورد و اين توحيد. آن تفرقه و اين جمع . آن فرقان و اين قرآن . آن سوزنده است و اين سازنده . آن رزق ظاهرى طلب نمايد اين رزق باطنى . آن غافل كند و اين بيدار. آن مقتضى جلوت است و اين مقتضى خلوت . آن ذكر آورد اين فكر. آن سقوط دهد اين صعود. آن بار را سنگين كند اين يكى بال پرواز بخشد و سبك بار نمايد. آن خفّت آورد اين عزّت و سطوت . آن جدال آورد و اين انسان مى سازد. آن سر را بر دار برد اين دل را سوى دل دار. آن نفس را مضطربه كند اين يكى مطمئنه . آن سفر از باطن به ظاهر آورد اين از ظاهر به باطن. آن فتنه برانگيزد اين فطنه عطا كند.
اكثرى عوام و حتّى خواص كه عوام علما و علماى عوام اند، به انتظار قيامتى در امتداد زمانى كذايى اند كه آن روز همه ی نظام هستى در هم بريزد و كلمات وجودى عالم از بين برود تا قيامتى آن چنان بر پا گردد و اندرون مردم ظاهر گردد.
افسوس كه چهره دلاراى دين عزيز و ناموس الهى با هزاران ماسك و پشم و پوشال اوهام و خيالات، پنهان شده است و چيزهايى به خورد مردم داده اند كه همه، امور درونى خويش را نسيه مى پندارند و به انتظار امتداد زمانى نشانده اند؛ و حال آن كه اگر كسى شبى با خودش خلوت نمايد و آن چه در دفتر دلش دارد بيرون آورد، قيامت او قيام مى كند و يَومَ تُبلَی السَّرَائِر او متجلّى مى گردد و از همين الآن به حساب خودش مى رسد و به موت اختيارى مى ميرد قبل از آن كه با موت طبيعى او را بميرانند. امّا اكثرى چون موت اختيارى (( مُوتُوا قَبلَ اَن تَمُوتُوا )) ندارند و برايشان موت طبيعى پيش مى آيد لذا در اين پندارند كه قيامت در امتداد زمانى است . اينان از نعمت سكوت بى بهره اند كه مولايم در الهى نامه فرمود:
الهى نعمت سكوتم را به بركت وَ اللهُ يُضَاعِفُ لِمَن يَشَاء ، اضعاف مضاعفه گردان.
الهى درويشان بى سر و پايت در كنج خلوت، بى رنج پا، سير آفاق عوالم كنند، كه دولت مندان را گامى ميسّر نيست .
الهى شكرت كه به جنّت لقايت در آمدم . الهى شكرت كه دنيايم آخرتم شد . الهى به رحمت رحمانيّه ات نطقم داده اى به رحمت رحيميّه ات سكوتم ده .
منبع : کتاب شرح دفتر دل، استاد صمدی آملی
برگرفته از پایگاه : مشکات ولایت
(کتاب شرح دفتر دل در قسمت کتاب خانه ی پایگاه اخلاق و عرفان نهاد آمده است.)

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
14 + 5 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .