راه گريه کردن در مراسم

راه هاي گريه كردن در مراسم عزاداري ها چيست؟

در ابتدا متذكر شويم كه راه كلي گريه كردن براي معصومين عليهم السلام، تقويت رابطه عاطفي و محبت آميز با اهل بيت (ع) انس است. انسان از انس است و به هر چيزي كه انس پيدا كند، به آن علاقه مند مي گردد و سپس در صورت فقدان آن چيز اندوهگين خواهد شد و ممكن است شدت علاقه به گونه اي باشد كه برايش اشك بريزد و گريه كند. راه انس هم ارتباط است. رابطه و پيوند خود را با اهل بيت(ع) قوي نماييد و در مجالس آنان شركت كنيد و به زيارت آنان برويد و پيوند روزانه داشته باشيد، به تدريج انس خواهيد گرفت و انس زمينه محبت و رابطه عاطفي قوي تر را ايجاد خواهد كرد و چه بسا كه اين عاطفه به عمل بيانجامد و آدمي در پيروي از ايشان كامل گردد.
از ديدگاه روان‏شناسى گريه را به عنوان يك حالت رفتار و جلوه احساسى هيجان معنا كنيم و آن‏گاه عوامل مؤثر در بروز آن را شناسايى كرده تا با فراهم ساختن عوامل و علل، معلول (گريه) را تحصيل كنيم. گريه انواع متعدد دارد و دامنه تنوع آن از گريه شادى تا گريه غم را در بر مى‏گيرد و روشن است كه گريه بر امام حسين(ع)وائمه عليهم السلام،
گريه سوگ و غم‏گسارى است؛ لذا بايد از بين انواع گريه، گريه سوگ و غم گسارى را تعريف و عوامل مؤثر بر بروز اين نوع گريه را برشماريم. گريه سوگ و غم، در واقع جلوه خارجى غمگينى است. گريه سوگ واكنشى است كه فرد به هنگام احساس غمگينى از خود نشان مى‏دهد و سوگوارى و عزادارى - گريه جلوه آن است - يك جلوه رفتارى و اجتماعى از ماتم و ساير رفتار و اعمال مربوط به داغ‏ديدگى است.
پس اگر در پى عزادارى و گريه هستيم، بايد غم را تحصيل كنيم كه حالت برانگيزنده گريه است؛ يعنى، اگر در صدد گريه بر امام حسين(ع) و سوگوارى بر سالار شهيدان هستيم، بايد غم حسين(ع) را در دل داشته باشيم و داغ حضرتش را در سينه جاى دهيم.

اى صبا نكهتى از كوى فلانى به من آرزار و بيمار غمم راحت جانى به من آر
چون:
گر ديگران به عيش و طرب خرسند و شادمارا غم نگار بود مايه سرور
پس بايد تحصيل غم نمود و براى تحصيل آن، ابتدا بايد غم را تعريف و سپس عوامل بروز آن را شناخت و بيان كرد.
غم و يا غمگين بودن، واكنشى نسبت به يك رويداد رنج‏آور و حالت و وضعيتى است كه به دنبال از دست دادن يك شى‏ء و يا شخص مهم پديدار مى‏شود. «داغ‏ديدگى و غم» به فقدان ناشى از مرگ يك شى‏ء يا موضوع (و شخص) گفته مى‏شود كه نسبت به آن، دلبستگى عاطفى وجود دارد.
بنابراين بايد دلبسته به آن شخص و ياشى‏ء بود تا با از دست دادن آن، به غمش مبتلا گرديد و از فقدان او، غمگين شد و گريه و سوگ بپا داشت، حال اگر مى‏خواهيد در سينه‏تان غم امام حسين(ع) خانه كند تا از شهادت او غمگين گرديد، بايد قبلاً دلبسته آن حضرت باشيد. قلبى كه دلبسته امام حسين(ع) نيست، به شى‏ء ديگرى و چه بسا به امور متضاد و مغاير با آن حضرت بسته شده است.
از نبودن امام حسين(ع) متلاطم نمى‏شود و آرام و قرار او به هم نمى‏خورد. همان‏گونه كه با بودن آن حضرت قرار پيدا نمى‏كند، با نبودن ايشان هم بى‏قرار نمى‏شود. دلبسته امام حسين(ع)، از غم فراق و اندوه شهادت او غمگين مى‏گردد. آن‏گاه كه غم آمد و علت شد، معلول خود پا به ميان گذاشته و گريه و عزادارى بى‏چون و چرا ظاهر مى‏شود. عزيز و دلبند از دست دادن همان و ماتم‏زده گشتن و گريه سر دادن همان.
پس پاسخ اين سؤال و علاج اين درد ريشه در دل بستن دارد كه چسان دلبسته امام حسين(ع) شويم؟ راه تحصيل دلبستگى «شناخت» است. آشنايى با يك شى‏ء، پى بردن به نقش آن در زندگى - به ويژه نقش عملى آن و تأثير آن در تحصيل اهداف زندگى و آشنايى با جايگاه آن در زندگى - جملگى مسيرهاى شناخت و در پى آن رسيدن به دلبستگى است. از نظر علمى، زندگى كردن با يك شى‏ء افزون برآشنايى و راه‏هاى شناختى، خود موجب دلبستگى مى‏شود. كافى است در زندگى شخصى خود اندكى تأمل كنيم تا به اين حقايق پى ببريم كه چگونه فقدان شخصى كه مدت‏ها با او زندگى كرده‏ايم (هر چند غريبه و دورترين فرد باشد)، موجب غمگينى و گاهى بروز حالات عزا و سوگ مى‏شود. اينك اگر در پى گريه و سوگوارى براى امام حسين(ع) هستيم، بايد شناخت خود را از ايشان افزايش و ارتقا بخشيم.
شناخت شخص اباعبداللّه(ع)، اهداف او، مكتب، مرام و عقيده او، نقش او در حيات فردى، اجتماعى و دينى و حتى شخصى و جايگاه او در زندگى و زيستن با اين شناخت، جملگى موجب دلبستگى با سالار شهيدان مى‏شود. توجّه داريم كه وقتى از زندگى كردن و زيستن با اين شناخت‏ها سخن مى‏گوييم، مقصود آن است كه شناخت ما از حضرت حسين(ع) و اهداف، مرام و مكتب و ... او، نبايد محدود به يك شناخت ذهنى و تصور صرف گردد؛ بلكه بايد بر اساس اين شناخت زندگى كرد تا دلبستگى حاصل شود؛ وگرنه ما از خيلى افراد آگاهى و شناخت داريم؛ ولى هرگز از فقدان آنها غمگين نمى‏شويم. پس افزون بر شناخت، بايد بر اساس همين شناخت، با آن فرد زندگى كنيم و يا او در زندگى ما جايگاهى بيابد. گويا با شخص او مدت‏ها زير يك سقف زندگى كرده‏ايم تا دلبستگى ايجاد گردد.
روشن است كه دلبستگى يك مفهوم تشكيكى است و مراتب متنوّع دارد و شدّت و ضعف مى‏پذيرد. همه افرادى كه با يك شخص آشنا هستند و با وى زندگى كرده‏اند؛ به يك اندازه دلبستگى ندارند. به هر ميزان كه اين دلبستگى بيشتر باشد، به همان ميزان هم بعد از فراق و فقدان، غمگين و ماتم را موجب مى‏گردد. افسوس كه برخى دل خود را با ياد حسين(ع) زنده نكرده‏اند و از آن حضرت شناخت و آگاهى ندارند! اين گونه افراد نه تنها در شهادت حسين بن على(ع) نمى‏توانند سوگوارى و عزادارى كنند و چشم خود را به گريه سيراب سازند؛ بلكه گريه و سوگوارى ديگران براى آنان تمسخرآميز و حتى بى‏معنا و گاه مضحك مى‏نمايد!
درمان قساوت قلب:
حقيقت انسان قلب او است و قلب, يعني مركز تبدل و تحول و انقلاب و دگرگوني. هيچ گاه انسان از تحول و تبدل خالي نيست. هر حالتي قابل تبدل است و انسان مي تواند با همت و تلاش خود را به هر صورتي كه اراده كند تغيير دهد. در مورد قساوت قلب نيز گفتني است اولا معلوم نيست كه واقعا شما دچار اين حالت شده باشيد و در صورتي كه احتمال بدهيد كه خداي ناكرده قلبتان سخت شده است, لازم است درباره عوامل بروز آن و همچنين راه درمان آن اطلاع داشته باشيد. هر كدام از شرح صدر و تنگي و قساوت قلب عواملي دارد:
مطالعات پي گير و مستمر و ارتباط مداوم با دانشمندان و علماي صالح، خودسازي و تهذيب نفس، پرهيز از گناه و به ويژه غذاي حرام و ياد خدا از عوامل شرح صدر است . بر عكس جهل و گناه و لجاجت و جدال و مراوده و هم نشيني با بدان و فاجران و مجرمان و دنيا پرستي و هوا پرستي باعث تنگي روحي و قساوت قلب مي گردد. در حديثي از امام صادق (ع) مي خوانيم: خداوند متعال به حضرت موسي (ع) وحي فرستاد كه اي موسي! از فزوني اموال خوشحال مباش و ياد مرا در هيچ حال ترك مكن، چون فزوني مال غالبا موجب فراموش كردن گناهان است و ترك ياد من قلب را سخت مي گرداند. (تفسير نمونه ج 19، ص 428)
در حديث ديگري از زبان حضرت عيسي مسيح(ع) مي خوانيم «لا تكثروا الكلام بغير ذكر الله فتقسو قلوبكم ، فان القلب القاسي بعيد من الله» بدون ذكر خداوند زياد سخن نگوييد كه موجب قساوت و سختي قلب است . (تفسير نمونه، ج 23، ص 342) براي بدست آوردن رقت قلب بايد اسباب و عللي را با دل آميخته و عجين كرد كه پاره اي از اسباب رقت قلب اينها هستند:
1- اجتناب از گناه : قال علي (ع ) ((ما جفت الدموع الا بقسوه القلوب و ما قست القلوب الا لكثره الذنوب )) (وسائل الشيعه , ج 11 ص 337 روايت 5 به نقل از سرالاسراء استاد علي سعادت پرور ج 2 ص 473 روايت 8).
حضرت علي (ع ) مي فرمايند: اشكها خشكيده نشد مگر به خاطر سنگدلي ها و قساوت قلب ها و قلوب با قساوت نشد مگر به خاطر زيادي گناهان بنابراين ريشه اشك نداشتن قساوت قلب است و ريشه قساوت قلب گناه است پس ريشه اشك داشتن رقت قلب است و ريشه رقت قلب پرهيز از گناه است .
2- زهد در دنيا: مولي علي (ع ) مي فرمايند: ((ان الزاهدين في الدنيا تبكي قلوبهم و ان ضحكوا)) (نهج البلاغه خطبه 113 به نقل از همان ج 1 ص 431روايت 2) زهد ورزان در دنيا قلب هايشان مي گريد و گر چه بظاهر بخندند گريه قلب همان رقت قلب است و با زهد در دنيا حاصل مي شود و زهد نه يعني مال نداشتن بلكه يعني دل را درگرو مال و آمال نگذاشتن .
3- ترك آرزوهاي دراز: يعني آرزوهاي طولاني از دل رفته گردد در روايتي خداوند تبارك و تعالي به حضرت موسي (ع ) مي فرمايند: ((لا تطول في الدنيا املك فيقسو قلبك و القاسي القلب مني بعيد)) (اصول كافي ج 3 ص 329 به نقل از همان ج 2 ص 473 روايت 7) آرزويت را در دنيا طولاني مكن تا كه قلبت با قساوت گردد و كسي كه قساوت قلب دارد از من دور است . 4- كم خوري : مولي علي (ع ) مي فرمايند: ((من كثر طعامه سقم بدنه و قسا قلبه )) هركس طعامش زياد شود بدنش بيمار و قلبش با قساوت مي شود. مراد از كم خوري آن است كه انسان به حدي بخورد كه از پر خوري مريض نشود ملاك اين است كه از پرخوري بدنش بيمار نگردد پس اگر از افراط در كم خوري هم كسي مريض شود مذموم و نكوهيده مي باشد بهرحال بدن چون مركب پرواز روح است بايد قوي و چالاك باشد غذاهاي مقوي بخورد ولي هنوز اشتها دارد دست بكشد.
5- تأسف طولاني بر غفلات گذشته و هلكات آينده : مولي علي (ع ) مي فرمايند: «ان للذكر لاهلا اخذوه من الدنيا بدلا... جرح طول الاسي قلوبهم و طول البكاء اعينهم؛ براي ذكر اهلي است كه ذكر را بجاي دنيا اخذ كرده اند (اين اهل ذكر ويژگي هايي دارند كه دو تا از آنها اين است ) درازي حزن و اندوه دلهايشان را و گريه طولاني و هميشگي چشمهايشان را جريحه دار ساخته».
اين تأسف و اندوه طويل و هميشگي نه مثل تأسف اهل دنياست كه نكوهيده و پست باشد بلكه تأسفي است كه قلب را از بدي هاي دنيا مي كند و دل را رقيق و گريه گهگاهي را به ناله هميشگي مبدل مي سازد. تمامي اين اسباب بايد رفيق دل شود تا قلب رقيق گردد و در نتيجه چشم بگريد و حال خوش اقبال كند.
از آن جا كه خزانه عاطفه نيز براى خود محملى مى‏طلبد بعد از مدتى (على الخصوص براى شما كه قبلا اين حالت را داشته‏ايد) بازگشت مى‏كند و اين بازگشت عاطفه و رقت قلب محصول مبارزه با علت هايي است كه باعث قساوت قلب شده است. بنابراين اصلا نبايد نگران باشيدفقط سعى كنيد حوزه‏هاى عاطفه و احساسات را تقويت نماييد. نكته ديگر آن است كه شما در ابتداى سنينى قرار گرفته‏ايد كه در برخورد با امور اجتماعى و مردم از اين به بعدنمى‏توانيد صرفا احساسى باشيد و به دليل اقتضاى سنى عقل مى‏خواهد جايگاه خود را پيدا كند و جولان بدهد وعاطفه شما گاهى مانع مى‏شود. پيشنهاد مى‏كنيم اجازه دهيد عقل كار خودش را انجام دهد فقط شما جايگاهى ويژه براى ابراز احساسات خود پيدا كنيد؛ مثلا مى‏توانيد قطعه شعرى از حافظ زمزمه كنيد بخصوص در تنهايى يا به صورت فرادا(و نه جمعى)حدود 5 تا 10 دقيقه شب‏جمعه بعد از نماز عشا بعضى عبارات (به نظر شما دلپسند) دعاى كميل رابخوانيد.
تنهايى در اين صورت معنادار مى‏شود رفته رفته رقت قلب پيداخواهيد كرد. لازم به ياد آوري است كه از جمله عواملي كه در قساوت و يا رقت قلب موثر است نوع خوراكي ها و غذاها است. برخي غذاها موجب سخت شدن دل و برخي موجب رقت آن مي گردد. در روايات آمده كه خوردن عدس موجب رقت قلب مي گردد و دل انسان را نرم و رقيق مي سازد. ياد مرگ و يادآوري سفر حتمي مرگ و احوال و حالات انسان پس از مرگ و رفتن به قبرستان به مدت كوتاه و تأمل و انديشه در اوضاع مردگان نيز تأثير محسوسي در رفع قساوت قلب و تأمين رقت قلب دارد.
براى رفع خشكى چشم: 1- از پرخورى پرهيز كنيد وحتى‏الامكان خود را به گرسنگى عادت دهيد، البته نه به گونه‏اى كه موجب بيمارى شود، 2- خواب خود را كم كنيد، به ويژه بين‏الطلوعين بيدار باشيد، 3- از معاصى پرهيز كنيد، 4- هفته‏اى يكى دو روز، روزه بگيريد، 5- از خداوند توفيق گريه طلب كنيد.
براي مطالعه بيشتر ر.ك: 1. گناه شناسي، محسن قرائتي 2. خود سازي يا تهذيب نفس، استاد ابراهيم اميني

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
4 + 8 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .