رفتار اجتماعی در محیط دانشگاه

منظور از رفتار اجتماعي چيست؟ (در محيط دانشگاه)

منظور از رفتار اجتماعي هر نوع رفتاري است که متضمن کنش متقابل دو يا چند انسان باشد.
فرد رفتاهاي اجتماعي خود را بر اساس مولفه هاي متعددي از قبيل فرهنگ و هنجارهاي اعتقادي ، ارزشي و قانوني مورد قبول خود يا جامعه و همچنين نقش خود در اجتماع و هويتي که بدست آورده تنظيم مي‌کند. در يک تقسيم بندي مي‌توان رفتار اجتماعي را به دو نوع تقسيم نمود : رفتار جامعه پسند و رفتار جامعه ستيز. رفتار جامعه پسند آن دسته از رفتارهايي را شامل مي‌شود که مورد قبول جامعه بوده ، با قوانين و هنجارهاي جامعه مطابقت دارد. اين نوع از رفتارها سازنده و در جهت پيشبرد اهداف يک گروه يا اجتماع هستند. مثل نوع‌دوستي ، از سوي ديگر رفتار جامعه ستيز رفتارهايي منفي هستند که با قوانين و معيارهاي جامعه مطابقت ندارند. مورد قبول افراد جامعه نيستند و اغلب پيامدهاي منفي اجتماعي را براي فردي که مرتکب اين رفتارها مي‌شوند به همراه دارند. اين دسته از رفتارها مخرب بوده و مانع پيشبرد اهداف گروه يا اجتماع هستند که فرد در آن قرار دارد. تعيين اينکه کدام رفتار پسند و کدام جامعه ستيز محسوب مي‌شود، بر حسب منابع متعددي صورت مي‌گيرد. دو منبع معتبر براي اين بررسي قوانين رسمي در جامعه است و ديگر هنجارهاي عرضي و فرهنگي آن جامعه. هر کدام از اين منابع مي‌توانند منبع تعيين کننده براي جامعه پسند يا جامعه ستيز بودن يک رفتار اجتماعي باشند. هر چند در اکثر موارد بين اين و منبع هماهنگي وجود دارد، ولي در مواردي نيز ناهمخوانيهايي بين آنها ديده مي‌شود.
در ساير بخشهاي تشکيل دهنده جامعه نظير دانشگاه نيز مي توان نوع وچگونگي شکل گيري رفتار اجتماعي دانشجويان را بر اساس اين مولفه ها مورد تحليل و ارزيابي قرار داد .اگر بخواهيم از منظر دانشگاه اسلامي به بررسي اين موضوع بپردازيم ابتدا لازم است ويژگي هاي دانشگاه اسلامي را مورد شناسايي قرار داد؛ مهمترين ويژگي آن است که بايد روح حاکم بر دانشگاه و محتواي آموزش و سياست ها و مديريت ها و برنامه ريزي ها سرچشمه گرفته از تعاليم عاليه اسلامي باشد. مسؤولان و اساتيد و دانشجويان با مباني فکري و عقيدتي اسلام عميقا آشنا بوده و از نظر روش و عملکرد، ميزان و ملاک آموزه هاي ديني باشد. چنين دانشگاه بايد سرشار از نشاط و پويايي نشأت گرفته از ايمان و اخلاص باشد و هدف و انگيزه همگي تعالي و تکامل خود و اجتماع و نظام اسلامي و پيشي گرفتن در علم و دستاوردهاي علمي و ترقي کمي و کيفي آن باشد. رفع نيازهاي نظام اسلامي و قطع وابستگي هاي علمي و فني آن و جبران عقب ماندگي ها و فاصله از ديگر کشورها از هدف هاي مهم دانشگاه اسلامي است. نوآوري و خلاقيت و ابداع و به کار گرفتن تمام نيرو و فکر و انديشه در راه توليد علم از ويژگي هاي دانشگاه اسلامي و دانشجوي مسلمان متعهد است.
هر دانشجو مي تواند به نسبت خود در رسيدن به دانشگاه ايده آل اسلامي سهم مهمي بر عهده داشته باشد. با مطالعه عميق مباني ديني و اسلامي و سعي در آراسته شدن به فضايل اخلاقي و الهي و ايجاد ارتباط با ديگر دانشجويان همفکر و انتقال افکار و انديشه هاي خود به يکديگر و داشتن اتحاد و در صف واحد بودن و موضع گيري هاي مناسب و عقلايي در موارد ضروري و مهم و از همه مهمتر با تلاش پيگير علمي و تحصيلي و فتح قله هاي علم و دانش در تحقق اين مهم مي توان نقش مؤثري ايفا نمود.
در چنين محيطي مهمترين وظايف دانشجو عبارتند از:
1- قدرداني از جواني: مهمترين مظهر قدرداني از جواني همين است كه از اين صفا و نورانيت و از اين ناآلودگي و پيراستگي طبيعي انسان جوان استفاده كنيد و خودتان را در زمينه هاي تزكيه و اخلاق پيش ببريد. اين انشاءالله ذخيره همه زندگي شما خواهد شد. راهش هم رعايت دو نكته است: ذكر و توبه. ذكر يعني ياد، ياد در مقابل غفلت است. غفلت از خدا، غفلت از وظيفه و مسئوليت، غفلت از آن هنگام حساس مواجهه با مأموران الهي در عالم ملكوت عالم بعد از عبور از جسمانيت و محاسبه بزرگ انسان در مقابل خدا در قيامت، اينها ياد است... نكته ديگر توبه است ممكن است كسي بگويد ما كه جوانيم و هنوز عمري از ما نگذشته است كه مثل شما ها گناه زيادي كرده باشيم و محتاج توبه باشيم. نه اين درست نيست. توبه وظيفه هميشگي انسان است. پاكترين انسانها هم بايد توبه كنند. توبه يعني برگشت به خدا. (پرسمان، سال دوم، شماره دهم، تير، ص2)
2- جدي گرفتن علم و تحقيق: شما بايد در محيط دانشگاه مسئله علم و تحقيق را جدي بگيريد ... بدون پيشرفت علم نمي شود كشور را پيش برد. امروز حتي دشمنان بشريت از علم استفاده مي كنند. ما براي آرمانهاي والا براي ارزشهاي حقيقي براي فضايل انساني و گسترش آنها ناگزيريم از علم و شرافت ذاتي علم استفاده كنيم. (همان، ص8؛ پاسخ و پرسش رهبر معظم انقلاب با دانشجويان)
3- در مقابل جريانهاي سياسي از انديشه ناب اسلامي بگويد و به فرموده رهبري «درست فكر كردن، درست تحليل كردن، تحليل درست را به ديگران منتقل كردن، سعي در روشن و آگاه كردن كسي كه فكر مي كنيد ناآگاه است وظيفه دانشجوي آگاه و آماده است.»
4- هر دانشجوي مسلماني علاوه بر تحصيل علم و نگهباني از صفاي دروني خويش بايد از وظيفه بزرگ امر به معروف و نهي از منكر چشم پوشي نكند و با محبت و مهرباني به اصلاح ديگران بپردازد.
5- شايد بهترين واژه اي كه مي تواند وظيفه يك مسلمان و جوان شيعه را در عصر غيبت آن حضرت عج روشن نمايد، واژه انتظار فرج است.انتظار فرج در واقع، انتظار حكومت جهانى اسلام است، انتظار تشكيل حكومت توحيدى در سطح جامعه انسانى است، انتظار تحقق عدالت در اجتماع است، انتظار وراثت زمين و دولت مؤمنان و موحدان است. بنابراين «انتظار» نه به معناى «نشستن و دعا كردن» است، «انتظار» يعنى «برخاستن و دعا كردن»، انتظار يعنى بكوشيم هر چه بهتر دين اسلام را به عنوان يك دين توحيدى فراگير بشناسيم، بفهميم و بسازيم، اين همان زمينه ‏سازى براى ظهور حضرت مهدى (عج) است.

همچنين بهترين روش رفتار با ديگران را مى‏توان از كلام رسول‏اكرم(ص) آموخت كه فرمود: هيچ يك از شما مؤمن نيست مگر اين كه براى برادرش آن بخواهد كه براى خود مى‏خواهد» و يا در جاى ديگر فرمود: «دست خود را بر سر هر كس كه مى‏ خواهى بگذار و براى او آن بخواه كه براى خود مى‏ خواهى» (بحارالانوار، ج 71، ص 234)
بنابراين اگر روشى را دوست داريد كه مردم آنگونه با شما رفتار كنند، به همان روش با ديگران برخورد كنيد. هر چه را براى ديگران پيشنهاد مى‏كنيد همان بهترين روش است و شما نيز بر اساس آن با آنان رفتار كنيد. زيرا انسان جز انتظار خوش رفتارى از مردم ندارد، كمترين اهانتى را از سوى آنان نمى‏پذيرد راضى نيست كه كسى به او تهمت زند، و نمى‏پسندد كه كسى از معايب او پيش ديگران سخن بگويد هر چند آن عيوب را واقعا داشته باشد.
در اينجا ما به بعضى از فنون اساسى در رفتار با ديگران اشاره مى‏كنيم:
1ـ اگر خواستيد شخصى را نسبت به موضوعى متقاعد سازيد سعى نكنيد پيرامون آنچه شما مى ‏خواهيد با او به جر و بحث بپردازيد بلكه اول از خواسته خود كوتاه بياييد و خواسته او را در نظر بگيريد آنگاه نظر خودتان را مطرح كنيد.
2ـ در روابط اجتماعى با ديگران سعى كنيد از انتقاد، سرزنش و گلايه خوددارى كنيد.
3ـ سعى كنيد نكات مثبت در رفتار و شخصيت ديگران را شناسايى كرده و آنها را بخاطر آن ويژگيها و رفتارها، تحسين صادقانه داشته باشيد نه آنكه روى نكات منفى وى انگشت گذاشته او را مذمت كنيد.
4ـ سعى كنيد شنونده خوبى براى ديگران باشيد و ديگران را تشويق كنيد درباره خود با شما حرف بزنند.
5ـ به ديگران احترام بگذاريد و كارى كنيد كه احساس كنند مهم و با ارزش هستند و اين كار را صميمانه انجام دهيد.
6ـ در برخورد با ديگران با چهره‏اى گشاده و لبخند سخن را آغاز كنيد.
7ـ به جاى اينكه مستقيما به ديگران دستور دهيد كارى براى شما انجام دهند، خواسته خويش را به شكل سؤال طرح كنيد و به طور غيرمستقيم از آنها بخواهيد خواسته‏تان را عملى كنند.
8ـ اگر ديگران كارى براى شما انجام دادند، آنها را به هر طريقى كه ممكن است خوشحال كنيد و از آنها تشكر و قدردانى كنيد. ضمنا لازم است از حقوق دينى و اخلاقى ـ اجتماعى اى كه ديگران بر انسان دارند شناخت بيشترى پيدا نمود تا در اداء آن حقوق تلاش كرد.
درباره ‏ى روابط اجتماعى، از خانواده گرفته تا جامعه، عمل به ارزش‏هاى دينى و اخلاقى بيانگر كرامت و ارزش والاى خود شخص است و نبايد منتظر اين بود كه عين اين رفتار از طرف مقابل سر بزند، بلكه در هر شرايط وظيفه عمل به ارزش‏هاى به دست آمده است. هر چقدر رفتار و كردار منطبق با اصول ارزشى باشد، سير پيشرفت و ترقى در مراتب انسانى آسان‏تر و سريع‏تر خواهد شد. 1. جهاد (جهاد اكبر، جهاد اصغر، جهاد با نفس، جهاد با كفّار)، آية‏الله حاج شيخ حسنعلى نجابت شيرازى، شيراز، انتشارات حوزه علميه شهيد محمد حسين نجابت. اين كتاب توسط يك انسان كامل از شاگردان به نام آية‏الحق سيد على قاضى تبريزى تأليف شده و با اين كه حجمى كم دارد (حدود 96 صفحه)، ولى در عين حال مطالبش حاصل يك عمر مجاهده با نفس است و جالب اين كه مرحوم مؤلف در جاى جاى اين كتاب جهاد اكبر را در روابط انسانى در حضور با مردم تعريف و تبيين نموده است. اگر تهيه اين كتاب با مشكل همراه بود كتاب ديگرى كه مى‏تواند جايگزين شود، «جهاد اكبر يا مبارزه با نفس» اثر گران‏سنگ امام خمينى(ره) است. 2. اخلاق و معاشرت در اسلام، على قائمى، تهران، اميرى. 3. اخلاق و معاشرت در اسلام، جواد محدثى، قم، دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم. 4. زندگى در آيننه اعتدال، مجتبى فرجى، قم، بوستان كتاب (انتشارات دفتر تبليغات اسلامى). كتاب حاضر مسئله ميان‏روى را در مسائل گوناگون با استفاده از قرآن و حديث و نظر برخى از حكما و انديشمندان به بحث نشسته است. 5. آيين دوستى‏يابى، ديل كارنگى. از آثار متقدّمين، گلستان و بوستان سعدى، به لطافت روح شما كمك خواهد كرد.

دیدگاه ها

واقعا متشکرم. خیلی وقت بود که داشتم دنبال مصادیق کاربردی اخلاق می گشتم

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
1 + 5 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .