زمينه هاي صبر در اسلام

صبر در اسلام در چه زمينه هايي بايد رخ دهد و در چه مسائلي نبايد انجام شود؟

صبر در لسان آيات وروايات ، بسيار آمده است ، در پاسخ به سؤال؛ ابتدا تعريف صبر وانواع آن را از زبان روايات بيان نموده سپس به موارد آن در قرآن پرداخته وبعد از آن موارد عدم صبر وسرعت را بيان مي كنيم :
الف ) معني ومفهوم صبر وانواع آن در روايات :
- الصبر حبس النفس علي ما يقتضيه العقل والشرع يعني صبر كنترل و نگهداري نفس است در مسير آنچه كه عقل و شرع اقتضا دارد.
- روايتي از پيامبر گرامي اسلام صلي الله عليه وآله نقل شده است كه آن حضرت فرمود: جبرئيل نزد من آمد و گفت: اي رسول خدا! خداوند مرا با هديه‎اي به نزد تو فرستاد كه به احدي قبل از تو اين هديه را نداده است، حضرت فرمود: اي جبرئيل! آن هديه چيست؟ عرض كرد: صبر است، بعد رسول خدا صلي الله عليه وآله از جبرئيل پرسيد «فما تفسير الصبر»، تفسير صبر چيست؟ جبرئيل گفت: صبر آن است كه در سختيها، مقاومت كني همان گونه كه در شادماني پايداري مي‎كني، و در فقر و تنگدستي چنانكه در هنگام وسعت روزي، صبر مي‎كني و در بيماري تحمل داشته باشي چنانكه در سلامتي استقامت مي‎ورزي، پس (صبر حقيقي اين است كه) هرگز انسان در مصيبتها و بلاهايي كه به انسان رسيده است نزد مخلوقي شكايت نكند.
- امام حسين (ع): در مواردي كه حقْ تو را ملزم مي سازد ، بر آنچه نمي پسندي ، شكيبا باش و در مواردي كه هواي نفس تو را فرا مي خواند، از آنچه كه به ناحق است و دوست ميداري ، خود را نگه دار .
- رسول اكرم صلى الله عليه و آله : اَلصَّبرُ ثَلاثَةٌ: صَبرٌ عِندَ المُصيبَةِ، وَصَبرٌ عَلَى الطّاعَةِ وَصَبرٌ عَنِ المَعصيَةِ؛ صبر سه نوع است: صبر در هنگام مصيبت، صبر بر طاعت و صبر بر ترك گناه. كافى، ج2، ص91، ح15
- امام على عليه السلام : اَلصَّبرُ اَن يَحتَمِلَ الرَّجُلُ ما يَنوبُهُ وَيَكظِمَ ما يُغضِبُهُ؛ صبر آن است كه انسان گرفتارى و مصيبتى را كه به او مى رسد تحمل كند و خشم خود را فرو خورد. غررالحكم، ج2، ص69، ح1874
- رسول اكرم صلى الله عليه و آله : عَلامَةُ الصّابِرِ فى ثَلاثٍ: أوَّلُها أن لا يَكسِلَ، وَالثّانيَةُ أن لا يَضجَرَ، وَالثّالِثَةُ أن لا يَشكُوَ مِن رَبِّهِ تَعالى؛ لأِنَّهُ إذا كَسِلَ فَقَد ضَيَّعَ الحَقَّ، وَ إذا ضَجِرَ لَم يُؤَدِّ الشُّكرَ، وَإذا شَكا مِن رَبِّهِ عَزَّوَجَلَّ فَقَد عَصاهُ؛ صبور سه نشانه دارد : اول آن كه سستى نمى كند ، دوم آن كه افسرده و دلتنگ نمى شود و سوم آن كه از پروردگار خود شِكوه نمى كند ؛ زيرا اگر سستى كند، حق را ضايع كرده، و اگر افسرده و دلتنگ باشد شكر نمى گذارد و اگر از پروردگارش شكوه كند او را معصيت كرده است . علل الشرايع، ج2، ص498، ح1
- رسول اكرم صلى الله عليه و آله : اَلصَّبرُ أربَعُ شُعَبٍ: اَلشَّوقُ ، وَالشَّفَقَةُ ، وَ الزَّهادَةُ ، وَ التَّرَقُّبُ ، فَمَنِ اشتاقَ إلَى الجَنَّةِ سَلا عَنِ الشَّهَواتِ ، وَ مَن أشفَقَ عَنِ النّارِ رَجَعَ عَنِ المُحَرَّماتِ، وَ مَن زَهِدَ فِى الدُّنيا تَهاوَنَ بِالمُصيباتِ، وَمَنِ ارتَقَبَ المَوتَ سارَعَ فِى الخَيراتِ؛صبر چهار شعبه دارد : شوق، ترس، زهد و انتظار ، هر كس شوق بهشت داشته باشد ، از هوا و هوس دست مى كشد و هر كس از آتش بترسد، از حرام ها خود را نگه مى دارد و هر كس به دنيا بى اعتنا باشد ، گرفتارى ها را به چيزى نگيرد و هر كس منتظر مرگ باشد ، در كارهاى خير بكوشد . كنزالعمال، ج1، ص285، ح1388

ب ) موارد صبر در قرآن:
در قرآن كريم، صبر در موارد گوناگوني استعمال شده است كه برخي از آنها عبارتند از:
1- صبر در عبادت: فاعبده واصطبر لعبادته، خداوند را عبادت كن و در راه عبادت او صابر باش(مريم/65).
2- صبر در اطاعت: فاصبر لحكم ربّك، در انجام حكم پروردگار صابر و شكيبا باش(انسان/24).
خداوند از قول حضرت اسماعيل كه بر فرمان خدا صبر كرد مي‎فرمايد: قال يا ابت افعل ما تؤمر ستجدني انشاء اللّه من الصابرين، اي پدر! آنچه از طرف خداوند مأمور هستي انجام بده كه انشاءاللّه مرا در برابر فرمان الهي صابر و شكيبا خواهي يافت(صافات/102).
3- صبر در برابر مصيبت: و بشر الصابرين* الذين اذا اصابتهم مصيبة قالوا انا لله و انا اليه راجعون، بشارت بده صابران را! آنانكه در برابر مصائب صبر مي‎كنند، و مي‎گويند: ما همگي از خدا هستيم و به سوي خدا باز خواهيم گشت(بقره/155و156).
4- صبر در برابر سختيها و مشكلات: والصابرين في البأساء والضراء و حين الباس، [ابرار كساني هستند] كه در برابر سختيها و مشكلات و رنجها صابر هستند(بقره/177).
5- صبر در ميدان جنگ: يا ايها النبي حرض المؤمنين علي القتال ان يكن منكم عشرون صابرون يغلبوا مأتين و ان يكن منكم مائة يغلبوا الفاً من الذين كفروا بانهم قوم لا يفقهون، اگر بيست نفر صابر و پايدار باشيد به دويست نفر، و اگر صد نفر صابر باشيد بر هزار نفر از كافران غالب خواهيد شد(انفال/65).
6- صبر در برابر آزمايش خداوند: وجعلنا بعضكم لبعض فتنة اتصبرون، ما بعضي از بندگان را وسيلة آزمايش بعضي ديگر قرار داديم، آيا صبر خواهيد كرد(فرقان/20).
7- صبر در برابر سخن ناروا: واصبر علي ما يقولون،در برابر ياوه گوئي دشمنان شكيبا باش(مزمل/10).
8- صبر در برابر آزار دشمن: و لنصبرن علي ما آذيتمونا، البته در برابر آزار و ستمهاي شما صبر خواهيم كرد(ابراهيم/12).
9- صبر در برابر تكذيب دشمنان: ولقد كُذّبت رسلٌ من قبلك فصبروا علي ما كذّبواو اوذوا حتّي اتاهم نصرنا، پيغمبران قبل از تو را هم تكذيب كردند و آنها در برابر تكذيب و آزار منكران صبر و تحمل كردند تا عنايت و ياري ما شامل حال آنها شد(انعام/34).
10- صبر در فراق فرزند: فصبرٌ جميل والله المستعان، [حضرت يعقوب به فرزندانش كه خبر كشته شدن يوسف را توسط گرگ به او دادند گفت]: در جدايي و فراق فرزندم صبر نيكو خواهم كرد و خداوند مددكار من خواهد بود(يوسف/18).
11- صبر در برابر ترك معصيت: وقتي خداوند يوسف را به خاطر پاكدامني، عزيز مصر گردانيد برادران او در اثر قحطي براي تهية غذا و غلّه از كنعان به مصر آمدند وقتي كه به مصر آمدند يوسف را شناختند و تعجب كردند كه چگونه خداوند يوسف را عزيز مصر گردانيده است حضرت يوسف در پاسخ آنان مي‎فرمايد: انه من يتّق و يصبر فان اللّه لا يضيع اجرالمحسنين، هر كس تقوا و صبر داشته باشد خداوند پاداش نيكوكاران را ضايع نمي‎كند(يوسف/90). يعني اي برادران! اين مقام و موقعيت، نتيجة تقوا و پاكدامني و صبر و مقاومت و دوري از گناه و معصيت خداوند است چرا كه يكي از زيباترين زنان مصر مرا دعوت كرد ولي من زندان را به معصيت خداوند ترجيح دادم.
بنابراين، از مجموع اين آيات استفاده مي‎شود كه، صبر به معني استقامت و پايداري است، زيرا اطاعت و عبادت خداوند زحمت دارد و استقامت مي‎خواهد. تحمل مصيبت و بلاها، مشكلات و سختيها، اهانت ها و آزارها و تكذيب دشمنان، تحمل سختيهاي ميدان جنگ، تحمل فراق و دوري فرزند، بسيار مشكل است و نيازمند به استقامت و پايداري است و نيز معصيت خداوند جاذبه‎هاي نفساني دارد، و در برابر اين جذبه‎ و خواهشهاي نفساني استقامت لازم است.

ج ) موارد وجوب عدم صبر !
« سبقت گرفتن »در قرآن وروايات، بسيار آمده است چنانكه در آيه 148 بقره و48 مائده دستور به «سرعت گرفتن درخيرات» آمده است: (فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ) واز اين سخن خدا سبقت هرموردي راكه به آن خير اطلاق مي شود را درك مي كنيم و«صبوري» و«به تاخير انداختن» را جايز نمي دانيم ! بعضي ازآن موارد را در ذيل آورده ايم :
1- انجام واجبات: مهمترين مورد در زود انجام دادن وصبر نكردن همين مورد است!
2- پيشي گرفتن در سلام :پيشي گرفتن در سلام نشانه اظهار تواضع و پيش قدمي در گشودن باب مراوده با ديگران است :سزاوارترين مردم به خدا و رسول او كسي است كه به سلام آغاز كند پيامبر اكرم (صلي الله عليه وآله)
3- پيشي گرفتن در آشتي: هر دو مسلماني كه از يكديگر قهر و دوري كنند و سه روز چنين باشند ، از اسلام بيرون روند و ميان آنها پيوند و دوستي ديني نخواهد بود ؛ و هر كدام به صلح و سخن پيشي گيرد ، او در روز حساب زود تر به بهشت در آيد. پيامبر اكرم (صلي الله عليه وآله)
4- نيكي كردن به ديگران : به برادران خود نيكي كنيد اگر چه با خوب سلام كردن و جواب سلام دادن باشد. امام صادق (عليه السلام) سبقت در نيكي : در نيكي به برادران خود با يكديگر مسابقه بگذاريد و اهل نيكي باشيد. امام صادق (عليه السلام)
5- سبقت در ايستادن صفوف نمازجماعت
6- سبقت در رفتن به صفوف قتال وجنگ با دشمن وشهادت
7- سبقت وزود انجام دادن «صدقه»

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
5 + 12 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .