مراحل عرفانی اعتکاف

سلام ، اطلاعاتی در مورد مراحل عرفانی اعتکاف می خواستم . آیا اون مراحلی که برای عرفان شمرده شده است در اعتکاف هم می شود اون مراحل را طی کرد؟

با سلام خدمت شما دوست عزیز:

* مراحل و منازل عرفاني عبادت

از نظر آموزه هاي قرآن و عترت ، همه عبادات از ابتدا تا انتها مشتمل بر سه مرحله به شرح زير است : مرحله اول كه اولين قدم در هر عبادتي به شمار مي رود «سير من الخلق الي الحق» نام دارد كه به عبارت عاميانه مقدمه عبادت است .
دومين گام، «سير من الحق الي الحق» است كه با انجام اعمال آن عبادت محقق مي شود و شرط تحقق آن ، صحت ظاهري و باطني اعمال است . قدم سوم هر عبادت كه پس از انجام اعمال بايد به آن پرداخته شود، «سير من الحق في الخلق» نام دارد و به بيان عاميانه موخره عبادت است . برخورداري انسان از آثار و بركات ويژه هر عبادتي ، در گرو اهميت وي به هر سه مرحله آن عبادت مي باشد.
عدم اهميت شايسته به مراحل مختلف عبادت و صرفاً اهتمام به انجام صحيح صورت ظاهري اعمال عبادي تنها موجب صحت عبادت بوده و چنين عبادتي مقبول درگاه حق تعالي نمي باشد و اثرات سازنده نخواهد داشت .

* مراحل عرفاني اعتكاف

كسي كه قصد اعتكاف دارد بايد قدري با خود بيانديشد كه آيا به واقع خداوند اجازه مي دهد وارد مسجد شود؟
آيا او با دعوت حق تعالي به مهماني خانه او مي رود يا به دعوت خود و به اراده خويشتن مهمان حضرت جل و علا مي شود؟ همانگونه كه گفته شد همه عبادت سه مرحله دارند كه اين مراحل شامل اعتكاف نيز مي شوند. براي برداشتن گام نخست يعني سير من الخلق الي الحق بايد منازل زير طي شود.

منزل توجه : مهم ترين نكته اي است كه معتكف بايد قبل از حضور در مراسم به آن توجه كند. معتكف بايد قبل از حضور در مراسم به آن توجه كند. معتكف بايد به توفيقي كه خداوند به او عنايت فرموده توجه داشته باشد و آگاه باشد كه به خانه خدا وارد مي شود، در محضر او حضور دارد و مهمان اوست .

منزل توبه : كسي كه مي خواهد به خانه خدا برود و مهمان او شود بايد خود را از آلودگي ها و ناپاكي ها پاك كند و آنگاه كه به ملاقات معبود خويش بشتابد. توبه قبل از اعتكاف نظير تكبير الاحرام هنگام شروع نماز است .

منزل تقوا : آدمي پس از احساس و اذعان شرمندگي و خجالت زدگي در محضر خداوند و آنگاه كه به شست و شوي باطني دل و قلب خويش پرداخت ، تصميم جدي بگيرد كه از آن پس گناه نكند و به تصميم خود عمل نمايد .
اين عمل تقواست و به چنين كسي متقي گفته مي شود. منزل تخليه : وجود آدمي آكنده از رذايل اخلاقي يا همان صفات رذيله است . بيش از چهل صفت در هر انساني وجود دارد كه اگر يكي از آن صفات طوفاني شود كافي است آدميت انسان را زير سوال برده و او را تباه كند. اساس اين منزل ريشه كن كردن صفات رذيله و خالي كردن دل از رذيله هاي اخلاقي است .

منزل تخليه : معتكف پس از رهايي از صفات رذيله و تخليه دروني ، بايد مملكت دل را به زيور فضايل نيكوي اخلاقي و صفات حسنه بيارايد . اگر معتكف در سير عرفاني خويش ، نيت خود را خالص گرداند و هيچ چيزي و هيچ كس به غير از رضاي حق تعالي در نظر نداشته باشد ، آنگاه محصول تلاش خود را در خشنودي و رضاي خداوند نظاره خواهد كرد.

منزل تجليه : هنگامي است كه انسان ، درخت رذالت را به طور كلي از دل خود ريشه كن كرد و قلب خود را از آلودگي ها طاهر ساخت و درخت فضايل اخلاقي را به جاي آن كاشت ، در واقع ديو را بيرون و فرشته را وارد دل خود نموده و به مقامي دست مي يابد كه مي تواند نور خداي سبحان را در دل خود متجلي كند . بنياد مقام تجليه رسيدن به مقامي است كه قلب انسان را به نور خداوند متجلي كند.

* مرحله دوم: سير من الحق الي الحق

پس از فراهم نمودن مقدمات اعتكاف و طي كردن منازلي كه بيان شد نوبت به ورود در اعتكاف مي رسد . اگر اعتكاف حقيقي باشد و مقدمات آن به درستي مراعات شده باشد ، مي تواند معتكف را به مقام عبوديت كه بالاترين مقام هاست و از مقام رسالت نيز والاتر و برتر است برساند. در اين مرحله يك دستورالعمل شش گانه وجود دارد كه رعايت آن در طول زمان اعتكاف و در زندگي روزمره مي تواند انسان را به مقام والاي عرفاني عروج دهد.
صُمت: مراقبت از زبان و پرهيز از سخنان لغو و بيهوده از جمله صفات بندگان مومن است . گفت و شنود بيهوده، ديدني هاي بي ثمر و اعمال بيهوده، قصاوت قلب مي آورد.
جوع: از ديدگاه تعاليم اسلامي پرخوري ممنوع و مغبوض است . اما آنچه اكنون مورد بحث ماست كم خوري است.
سُحُر: دستور بعدي اهميت شب زنده داري است . معتكفين بايد در زمان اعتكاف و در همه ايام سال دو ساعت يا لااقل يك ساعت قبل از اذان صبح بيدار باشند. سالك الي اله بايد بداندكه بدون احياء شبانه به جايي نمي رسد.
عزلت : در مورد عزلت همين مقدار بدانيد كه اكثريت قريب به اتفاق مجالس مردمي، بيهوده و لغو است . پرهيز از مجالس بيهوده ضروري است . البته بايد دانست قطع رفت و آمد با ديگران و كنج عزلت گزيدن نيز دستور اسلام نيست و در تعاليم ديني نكوهش شده است. در اعتكاف نبايد جلسه اي تشكيل شود كه در آن ذكر و ياد خداي سبحان موضوع اصلي نباشد و گرنه خسارت و ندامت فراواني به همراه خواهد داشت .
ذكر: در ايام اعتكاف مداومت بر ذكر توصيه مي شود. تاكيد خداوند بر ذكر كثير و دائمي است . ياد خداوند متعال موجب جلب نظر حق تعالي به سوي انسان مي شود. كسي كه خداوند متعال در قرآن كريم استجابت دعا را وعده داده و وظيفه انسان هم دعا كردن است.

* مرحله سوم: سير من الحق الي الخلق

سير سوم انسان در سفر عرفاني اعتكاف وقتي آغاز مي شود كه اعتكاف را به پايان مي رساند و در واقع از محضر خداي تعالي به سوي خلق او مي رود. چنين كسي بايد در خصوص چند مورد مراقبت كامل داشته باشد تا بتواند سفر عرفاني خويش را به خوبي به پايان برساند.
حفظ دستاوردهاي معنوي : هنگامي كه عمل عبادي به پايان مي رسد ، انسان به سوي مردم و خانواده و زندگي دنيوي باز مي گردد و اولين نكته اي كه بايد به آن فوق العاده اهميت دهد ، حفظ دستاوردهاي معنوي عباداتي است كه انجام داده است . در حقيقت صيانت از روحيه اي كه پيدا كرده و درجاتي كه در عبادت به او عطا شده لازم و واجب است . اگر چه متقي شدن و دستيابي به ملكه تقوا و روح خداترسي بسيار سخت و دشوار است ولي متقي ماندن بسيار دشوارتر است . خدمت به خلق خدا: هر كس كه به اعتكاف رفته ، پس از بازگشت بايد از چهارده معصوم سرمشق گرفته و انفاق كند. او بايد هم و غم خود را در خدمت به خلق خدا قرار دهد و سعي و كوشش فراواني در جهت حل مشكلات و گره هاي زندگي مردم داشته باشد تا اعتكاف او مقبول درگاه خداوند باشد.
ارتباط با مخلوق ، كمك به محرومان و يتيمان ، دستگيري از فقرا از جمله اعمالي است كه خدمت به خلق خدا نام دارد. تبليغ عملي : معتكف پس از طي كردن آنچه گفته شد به مرحله خودسازي رسيده و پس از حضور در جامعه وظيفه ديگرسازي را نيز بر عهده دارد. وقتي توفيق ريشه كن كردن صفات رذيله و جايگزيني فضايل حسنه اخلاقي به كسي عطا شد ، وظيفه دارد ديگران را نيز از اين فيض بهره مندسازد.
برگرفته از درس اخلاق آیت الله مظاهری حفظه الله

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
1 + 0 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .