وظایف استاد نسبت به دانشجو

در گفتمان دینی مجموعه وظایف اخلاقی استاد نسبت به دانشجو چیست؟

امام موسی کاظم(علیه السلام) می فرمایند:
«همچنان که کشت در خاک نرم ممکن و در سنگلاخ ناممکن است، حکمت نیز تنها در دل های نرم قابل شکوفایی است».[1]
در ادیان الهی آموزش صرفاً یک روند یاددهی مکانیکی از معلم به شاگرد نیست، بلکه با توجه به تأثیر غیرقابل انکاری که معلم بر روح و روان دانشجو بجای می گذارد خودسازی درونی و پای بندی به اصول اخلاقی و انسانی نیز برای او ضرورتی مضاعف دارد. ازاین رو تمام پیامبران الهی مهم ترین مقامی که خداوند به آن ها اختصاص داده بود و خود نیز بر آن تأکید داشتند جنبه معلمی و علم آموزی توأم با تربیت مردم بود. فرشته بزرگ الهی یعنی حضرت جبرئیل، نیز نقش معلمی داشته است.
«عَلَّمَهُ شَدیدُ الْقُوی»[2]
«بالاتر از همه آن که خداوند خود معلم بوده و هست».
نقش معلمی خداوند، هم موجب مباهات اساتید و معلمان به این کسوت می باشد و هم اهمیت و حساسیت این جایگاه را نشان خواهد داد:[3]
خداوند دانش حقایق جهان وعلم اسماء را به حضرت آدم(علیه السلام) آموخت؛
«وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْمَاء»[4]
و به حضرت یوسف(علیه السلام) تعلیم تعبیر خواب داد؛
«وَ عَلَّمْتَنی مِنْ تَأویلِ الاَحادیثِ»[5]
و به حضرت سلیمان(علیه السلام) زبان پرندگان آموخت؛
«وَ قالَ یا اَیُّهَا النّاسُ عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّیْرِ»[6]
و به حضرت داود(علیه السلام) زره ساختن را؛
«وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَکُم»[7]
به حضرت خضر(علیه السلام) علم و آگاهی فراوانی داد؛
«وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنّا عِلْم»[8]
و به فرشتگان علوم فراوانی بخشید؛
«سُبْحانَکَ لا عِلْمَ لَنا اِلّا ما عَلَّمْتَن»[9]
به انسان ها نطق و بیان آموخت «عَلَّمَهُ الْبیانَ»[10]
و از همه بالاتر این که به پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) علوم و دانش هایی که هرگز تحصیل آن از طرق عادی برای او ممکن نبود آموزش داد؛
«و عَلَّمَکَ مالَمْ تَکُنْ تَعْلَمُ»[11]
 نکته مهم و درس آموز اخلاقی در آیات فوق برای معلمان نیازسنجی و مخاطب شناسی است که خداوند نسبت به متعلمان خود دیده و در نظر گرفته است.
اصول اخلاقی معلمی
با توجه به اهمیت جایگاه استاد و معلم و مجموعه شرایط دینی و ملی موجود کشورمان، اهم اصول و هنجارهای اخلاقی در امر آموزش که توسط استادان و معلمان نسبت به شاگردان در قالب کلیات یک منشور اخلاقی باید مراعات گردد، را می توان این گونه بر شمرد:
- نیت سالم و صادقانه و اخلاص در عمل (عشق داشتن به حرفه معلمی).
- احترام به دانش آموزان به عنوان انسان های و تأثیرگذار در زندگی آینده خود، خانواده و جامعه.
- رعایت اصل مساوات در امر آموزش، نمره و مشاوره.
- توجه به استعداد های درونی و مهارت های دانشجویان.
- فراهم نمودن زمینه های اندیشه و خردورزی.
- ارتباط روحی با دانش آموزان در راستای تأثیرگذاری بیشتر.
- رعایت اعتدال و حریم عمومی جامعه در رفتار، گفتار و پوشش.
- ایجاد حس پرسش گری و پژوهش محوری در دانش آموختگان.
- تلاش برای ایجاد خودباوری و اعتماد به نفس دانش آموختگان.
- رویکرد آینده سازی و ساختن تمدن اسلامی.
به نظر می آید دکتر حسابی به زیبایی ارزش معلمی را در جمله زیر فرمودند. وقتی از او پرسیدند: «دانش» یا «هنر» معلم، کدام در رشته معلمی مؤثر است؟ گفت: «هیچ کدام، معلمی عشق است»[12]
_____________________
[1]. بحار الانوار، ج78، ص312.
[2]. نجم، آیه 5.
[3]. ر.ک: پیام قرآن ج 10، مکارم شیرازی و همکاران.
[4]. بقره، آیه 31.
[5]. یوسف، آیه 101.
[6]. نمل، آیه 16.
[7]. انبیاء، آیه 80.
[8]. کهف، آیه 65.
[9]. بقره، آیه 32.
[10]. الرحمن، آیه 4.
[11]. نساء، آیه 113.
[12]. حسابی، استاد عشق، ص 181.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
7 + 11 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .