عرفان بدون ولايت

عرفان مبتنی بر نبوت و بدون ولايت، عرفان كاذب است

حجت‌الاسلام علی زمانی‌قمشه‌ای، عضو گروه عرفان اسلامی مجمع عالی حكمت اسلامی، در گفت‌وگو با سرويس انديشه خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، در مورد ويژگی‌های عرفان‌های اصيل گفت: بحث عرفان دامنه گسترده زيادی دارد كه بررسی هر يك از آن‌ها نيازمند وقت و مجال مفصل‌تری است.
اين محقق حوزه علميه قم افزود: آنچه عرفای دانشمند مسلمان و پيروان اهل بيت(ع) بر آن تأكيد دارند، برگفته از قرآن و سنت پيامبر و اهل بيت نبی(ص) است كه عبارت از مجموعه‌ای از تعاليم است كه در قالب نوشته‌‌ و گفته‌ از عرفا برای سلوك الی الله نقل شده است.
وی در تعريفی از عرفان، اظهار كرد: در تعريف عرفان بايد گفت مجموعه آموزه‌های برگرفته شده ذوقی از قرآن و سنت، كه البته علم برگرفته به عنوان علم حضوری است؛ لذا عرفان نه تنها كه ذوقی است، بلكه بسياری از مطالب آن از علم حضوری است و لذا نتيجه‌ای كه به دست می‌دهد، ذوق به همراه شهود و علم حضوری است.
اين مدرس حوزه علميه قم در باب بيان متعلق عرفان تصريح كرد: در باب بيان متعلق عرفان بايد بگوييم كه عبارت است از علم حضوری و گاهی مشاهده يك صورت و نه معانی! كه اسم آن را كشف صوری گويند و گاهی هم كشف معنوی است كه با صورت و اشكال سر و كار ندارد. به هر حال متعلق عرفان مجموعه‌ای است كه قلمرو‌ی آن هم در معنا و هم در صورت است و آنچه عرفان‌ شيعه اهل بيت(ع) را جدا می‌كند اين است كه در يك چارچوپ؛ عدم مخالفت با قرآن، نص فرموده پيامبر(ص) و پيشوايان دين و ولايت باشد.
اين عرفان‌پژوه در بيان عناصر اصلی عرفان تأكيد كرد: ولايت يك عنصر بسيار مهم در عرفان شيعی است كه اگر از عرفان گرفته شود، تحقيقا آن عرفان، عرفان كاذب است و حتی اگر عرفانی بر پايه نبوت باشد، اما ولايت در آن نباشد، آن عرفان دچار انحراف است؛ چرا كه دايره ولايت، دايره‌ای اعم از دايره نبوت است.
زمانی قمشه‌ای با بيان اين‌كه برخی از پيامبران(ع) غير از اين‌كه نبی هستند، «ولی» هم هستند، تشريح كرد: اين دست از پيامبران(ع) از جنبه ولايتشان كارهای مهمی را انجام می‌دهند كه ديگران از انجام آن عاجز هستند و از جنبه رسالت و نبوت، ابلاغ‌ مردمی دارند كه اين ويژ‌گی دوم آن‌هاست؛ يعنی ابتدا دارای مقام ولايت و بعد نبوت هستند.
اين محقق علوم اسلامی در بيان ادله ادعای خود،‌ عنوان كرد: دليل اين امر است كه خداوند متعال خود را ولی دانسته، اما مسمای به نبی ندانسته است، چنانچه در قرآن آمده است «الله ولی الذين آمنوا يخرجهم من الظلمات الی النور و الذين كفروا اولياوهم الطاغوت يخرجونهم من النور الی الظلمات اوليك اصحاب النار هم فيها خالدون».
اين مدرس حوزه علميه قم ضمن بيان اين مطلب كه ولايت تا قيام قيامت ادامه دارد، اما نبوت در يك‌جايی ختم می‌شود كه آن خاتم‌النبيين حضرت رسول‌الله(ص) بود، افزود: رسول اكرم(ص) خاتم الاولياء نبود؛ يعنی بعد از ايشان ولی در جامعه بوده و هست.
زمانی قمشه‌ای با بيان اين‌كه «ولی» به ولی مطلق و ولی مقيد تقسيم می‌شود، اظهار كرد: ولی مطلق منحصر در اوصياء الله است كه همان ولايت پيامبر خاتم(ص) كه شايد تا انقراض عالم ادامه داشته باشد و به عنوان حجت خدا بر خلق است و به سخن ديگر «ولی» واسطه ميان خلق و خالق است و «نبی» هم در زمان خودش واسطه است، ولی چون نبوت خاتمه دارد، زمانی پيش می‌آيد كه نبوت در كره زمين وجود ندارد، اما ولی برای هميشه و پيوسته بايد در عالم موجود باشد و پايانی نداشته باشد؛ لذا پيامبران خدا هم ولی هستند و هم نبی و بعد از پيغمبران نبی نيست، اما «ولی» هست.
وی خاطر نشان كرد: يكی از عناصر اصلی عرفان اهل بيت(ع) همان جنبه ولايت است؛ كه به موجب آن خلق و خالق از هم بريده نمی‌شوند و بايد يكی در اين ميان به عنوان رابطه فيض باشد كه آن رابطه فيض، «ولی الله» است كه عرفای مسلمان راستين با محوريتش حركت می‌كنند.
اين قرآن‌پژوه در ادامه سخنان ضمن اشاره به اين مسئله كه در عرفان صادق و يا عرفان اسلامی راستين چند عنصر برجسته وجود دارد، در تبيين بيشتر اين كلام، تشريح كرد: اولين و محوری‌ترين عنصر «الله» است و كه طبق مبانی عرفان اسلامی «الله» همه عالم را به تجلی فرا گرفته است و لذا در عالم چيزی جز تجلی خدا ديده نمی‌شود كه اين دو بيتی باباطاهر عريان در مورد او صدق می‌كند «به دريا بنگرم درياته ببينم/ به صحرا بنگرم صحرا ته بينم * به هرجا بنگرم كوه و در و دشت/ نشان از قامت رعنا ته بينم».
زمانی قمشه‌ای با تأكيد بر اين مسئله كه عرفای مسلمان همه عالم را نشان خدا می‌دانند، افزود: عارفان اصيل از كوه و بيابان تا ستارگان و كهكشان‌ها را تجلی او می‌دانند «اين همه عكس می و نقش نگارين كه نمود/ يك فروغ رخ ساقی است كه در جام افتاد» و اين سخن با همه‌خدايی كه عرفان‌های كاذب ترويج می‌كنند از ريشه در تعارض است و همه‌خدايی انديشه‌ای باطل است كه در معنويت‌های نوپديد بسيار ديده می‌شود.
اين مدرس حوزه علميه قم افزود: طبق مبانی عرفان نظری در عالم هستی و فيض مقدس فقط يك فروغ خداوند است كه در حال اداره كردن عالم است؛ بنابراين در عرفان اسلامی، عنصر اول را بايد خدا و فيوضات او در نظر گرفت كه برخواسته از نقشه علمی فيض اقدس است كه می‌توان آن را فيض منبسط و يا نفس رحمانی گفت.
اين عضو هيئت علمی مؤسسه امام صادق(ع) در مورد حقيقت محمديه گفت: اين عنصر اول كه عالم را اداره می‌كند به عنوان وجود ظلی و حقيقت نخستين كه همان حقيقت محمديه ناميده شده است و بنابراين عالم به طفيل حقيقت محمديه برپاست و آن فيض نخستين و صادر اول است.
اين محقق در پايان بخش اول سخنانش خاطرنشان كرد: در ابتدا حق تعالی و شئون و اسما و صفات اوست كه همه جای عالم را فرا گرفته است، چنانچه در ادعيه آمده است «و باسمائك التی ملأت اركان كل شی»؛ يعنی همه عالم را اسماء خدا پر كرده است كه علم و قدرت و حيات خدا كه همان فيض اوست مهم‌ترين اسما و صفات خدا در عالم است.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
لطفا کد تصویری زیر را وارد نمایید (استفاده از این کد برای جلوگیری از ورود اسپم ها می باشد)
5 + 2 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .