ازدواج و همسر داري

sen-ezdevaj.jpgصرف نظر از این که سن ازدواج چه سنی است و به چه شرایطی بستگی دارد، باید اذعان داشت یکی از عوامل مهم در تداوم ازدواج، سن ازدواج زوجین است.
دانشمند معروف، ویل دورانت، [1] درباره ترغیب به ازدواج و فواید آن می‏گوید: «اگر راهی پیدا شود که ازدواج در سال های طبیعی انجام گیرد، فحشا، امراض روانی، تنهایی بی ثمر، عزلت ناپسند و انحرافات جنسی که زندگی را لکه دار کرده است، تا نصف تقلیل خواهد یافت... . عشق جنسی جوانان، زودتر از توانایی اقتصادی شان فرا می رسد، ما نباید از این پیشامد روگردان باشیم و بگذاریم آن عشق افسرده شود و بمیرد. ازدواجی که بر پایه عشق تازه و نمرده دختر و پسر انجام می شود، در طی سال های دراز، زندگی آنها را معطر و خوش بو می کند وگرنه عمیق و طبیعی و آرمانی نخواهد بود». [2]
پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند: « مَا مِنْ شَابٍّ تَزَوَّجَ فِی حَدَاثَةِ سِنِّهِ إِلَّا عَجَّ شَیْطَانُهُ یَا وَیْلَهُ یَا وَیْلَهُ عَصَمَ مِنِّی ثُلُثَیْ دِینِهِ فَلْیَتَّقِ اللَّهَ الْعَبْدُ فِی الثُّلُثِ الْبَاقِی؛ [3] هیچ جوانی نیست که در ابتدای جوانی ازدواج کند مگر آنکه شیطانش فریاد برآورد که وای وای دو سوم دینش را از من حفظ کرد؛ بنابراین بنده باید برای حفظ یک سوم باقیمانده تقوای خدا را در پیش گیرد.»
گرچه تشویق های گوناگون این چنینی از زبان ائمه(علیهم السلام) نسبت به ازدواج در سن جوانی و کراهت از تجرّد و رهبانیت چنین می رساند که اسلام در الگوی مطلوب خود، پایین بودن سن ازدواج را اصل می داند؛ امّا حقیقت آن است که سنّ مشخصی برای ازدواج مقرّر نگردیده است.
از سوی دیگر شواهد بسیاری نشان می دهد علاوه بر سن، متغیرهای دیگری نیز در تعیین زمان مناسب ازدواج مورد توجه است که به تبع آنها، معیار سنّی نیز نوسان می یابد. در حقیقت به راحتی نمی توان گفت مناسب ترین سن برای ازدواج هر فرد چه زمانی است؛ زیرا علاوه بر بلوغ شرعی (جسمی- جنسی)، بلوغ عقلانی، بلوغ اجتماعی و شخصیتی، امکانات اولیه مادی، حمایت اقتصادی و عاطفی والدین و... نیز از جمله مسائلی هستند که زمینه را برای ازدواج افراد آماده می کنند؛ بنابراین به نظر نمی رسد با توجّه به شرایط و موقعیت متفاوت افراد منطقی باشد که سن معینی برای ازدواج اعلام گردد، بلکه به طور کلّی می توان گفت هر زمان که شرایط به طور نسبی (نه مطلق) برای فردی در زمینه های فوق الذکر مهیا باشد، مناسب است برای ازدواج اقدام نماید.
در این میان برخی از منابع و دست اندرکاران مباحث ازدواج، سنینی را به عنوان میانگین سن ازدواج طرح می کنند که بی تأثیر از نظرات این افراد درباره سن بلوغ نیست؛ به گونه ای که با اعلام آن که بلوغ جنسی در پسران به طور متوسط بین 15 تا 18 سالگی و در دختران بین 13 تا 18 سالگی رخ می دهد، مناسب ترین فصل ازدواج را برای پسران در سن 18 الی 23 سالگی و برای دختران 16 الی 20 سالگی می دانند. البتّه این افراد میانگین سن ازدواج را اعلام می دارند؛ وگرنه ممکن است پسر و یا دختری زودتر از این نیاز به همسر داشته باشند که بهتر است زودتر اقدام گردد تا این امر موجب شادابی و طراوت بیشتری در زندگی زناشویی آینده شان گردد.


پی نوشت ها
[1] Will Durant .
[2]. علی احمد پناهی، ازدواج در اسلام، با نگاهی به آثار تربیتی و روان شناختی آن، مجله معرفت، شماره 104، ص 38.
[3]. محمدباقر مجلسی، بحارالأنوار، ج100، ص221، ح 34.

همسرداری آیه الله بهجت رحمه الله
10.jpg
آیت الله العظمی بهجت در هر صورت ناراحتی را با ناراحتی جواب نمی دادند و البته در اکثر مواقع پاسخی جز سکوت نداشتند ، گاهی هم که کار مثلا بالا می گرفت آقا در مرحله اول می گفتند :
«خب حالا غذایمان را بخوریم دیگر» و اگر این شیوه هم جواب نمی داد در مرحله شدیدتر تهدید می کردند و مثلا می فرمودند :« غذایم را به اتاق می برم و آن جا می خورم » .

امیرالمومنین و حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها تنها زوجی هستند که در کامل بودن و عاشق بودن ، کسی به آنها نخواهد رسید. ایشان، یگانه همسرانی هستند که از هر عیب و خطا به دور بوده‌اند.

دیگران چون معصوم نیستند از خطا و اشتباه هم در امان نخواهند بود. ما نیز از این مسأله بری نیستیم. اما کاستی‌ها و ایرادات، نباید مشکلی در زندگی مشترک به وجود بیاورند. با مدارا کردن و انعطاف در برابر مشکلات، انسان می‌تواند بهترین لذت را از زندگی خود داشته باشد.

حضرت آیت الله العظمی بهجت به تمام همسران این گونه حکیمانه سفارش می کنند:« هماهنگی و موافقت بین زن و مرد در محیط خانواده از هر لحاظ و به صورت صد در صد برای غیر انبیاء و اولیا غیر ممکن است.

اگر بخواهیم محیط خانه،گرم و با صفا و صمیمی باشد،فقط باید صبر و استقامت و گذشت و چشم پوشی و رافت را پیشه خود کنیم تا محیط خانه گرم و نورانی باشد.اگر این ها نباشد اصطکاک و برخورد پیش خواهد آمد و همه اختلافات خانوادگی از همین جا ناشی می شود.»

پیامبر صلی الله علیه و آله درباره اهمیت بالای مدارای با مردم این گونه می فرماید: امرنی ربی بمداراة الناس کما امرنی باداء الفرائض.پروردگارم ، همان گونه که مرا به انجام واجبات فرمان داده ، به مدارا کردن با مردم نیز فرمان داده است (میزان الحکمه/ج4/ص8/ح5711) .

هم چنین آن پیامبر مهر و دوستی که در مدارای با مردم شهره عالم است در این باره می فرماید: مداراة الناس نصف الایمان ، و الرفق بهم نصف العیش.مدارا کردن با مردم نصف ایمان است و نرمی و مهربانی کردن با آنان نصف زندگی است.(میزان الحکمه/ج4/ص8/ح 5712).

امیرالمومنین علی علیه السلام که هم چون پیامبر در مدارای با خلق خداوند شهره عالم بود در این راستا این گونه می فرماید: راس الحکمة مداراة الناس .مدارا کردن با مردم ، سرآمد حکمت است.(میزان الحکمه /ج4/ص8/ح5717).

زن و مرد باید مانند باغبان باشند. باغبان به گل‌های خود عشق می‌ورزد، با آنکه می‌داند که گل‌هایش خار هم دارند و چه بسا، دستانش به هنگام نوازش گل‌ها، به خار زخمی شده باشد!زن و مرد باید به یاری هم عیوب و کاستی‌های یکدیگر را برطرف نمایند.

انعطاف‌پذیری، مدارا نمودن و کنار آمدن با کاستی‌های همسر به این معنی نیست که آنها را بپذیریم، بلکه باید برای رفع آن عیوب و کاستی‌ها به وی یاری رسانیم. البته بعضی شرایط را نمی‌توان تغییر داد.

مثلاً نازیبایی صورت، نا متعادل بودن قد و قامت، اصل و نسب، بیماری‌های لاعلاج و... که باید پیش از ازدواج با دقت به این موارد، چشم‌های خود را بازکنیم! پس از ازدواج نیز به انتخاب خود احترام بگذاریم. عیب بستن به همسر، به معنای عیب خرد و انتخاب ماست!

در رویارویی با طوفان‌های سهمگین، درختانی تاب ایستادگی دارند که انعطافپذیر باشند. درختانی که اهل انعطاف و سازگاری و نرمش و مدارا نباشند، درهم می‌شکنند.

ما هم اگر اهل مدارا و انعطاف نباشیم و نتوانیم خود را با شرایط خاص و ویژه همسر خود سازگار کنیم، به زودی دلشکسته می‌شویم و این مسأله باعث سرخوردگی و افسردگی در ما می‌شود.

باید پذیرفت که هیچ انسانی به طور مطلق کامل نیست و هر کسی دارای عیوبی است. ما و همسر ما نیز از این امر مستثنا نیستیم.
بنابراین به جای توهم و زندگی در رۆیا، عیوب یکدیگر را نادیده بنگاریم و در کنار هم کامل شویم که مدارا کردن، اساس دوستی است.
امیرامومنین آن امام همام نتیجه و سرانجام مدارای با مردم را این گونه بیان می فرمایند : دار الناس تستمع باخائهم.با مردم مدارا کن ، تا از دوستی آنان بهره مند شوی /(میزان الحکمه/ج47/ص11/ح5729)

عارف کامل و سالک الی الله حضرت آیت الله العظمی بهجت رحمة الله علیه در زندگی با همسرشان بسیار اهل مدارا بودند ، فرزند گرامی ایشان جناب حجة الاسلام و المسلمین حاج شیخ علی بهجت در این باره می فرماید :


ایشان (آیت الله بهجت) همواره مدارا را در مورد همسر خود در پیش می گرفتند ، در هر شرایطی صبر و تحمل ایشان بر هر چیز دیگری غلبه داشت ، حتی گاهی که مادر اظهار ناراحتی می کردند آقا اگر پاسخی هم داشتند نمی گفتند و در هر صورت ناراحتی را با ناراحتی جواب نمی دادند و البته در اکثر مواقع پاسخی جز سکوت نداشتند ، گاهی هم که کار مثلا بالا می گرفت آقا در مرحله اول می گفتند :
«خب حالا غذایمان را بخوریم دیگر» و اگر این شیوه هم جواب نمی داد در مرحله شدیدتر تهدید می کردند و مثلا می فرمودند :« غذایم را به اتاق می برم و آن جا می خورم » .

و نهایت امر این بود که در بالاترین حد ممکن غذا را در اتاق خود میل می کردند ،اگرچه همواره اصرار داشتند که با همسر خود بر سر سفره بنشینند.

فرزند آیت الله العظمی بهجت در ادامه درباره رفتار نیک و شایسته پدر بزرگوارشان با همسرشان این گونه می فرماید:

گاه که مثلا کدورتی کوچک پیش می آمد و آقا شب به اتاق خودشان می رفت وقتی صبح می شد و می آمد به مادر می گفتند :
خسته نباشید و از حال و احوال ایشان می پرسید! انگار نه انگار که اتفاقی افتاده گاهی فکر می کردم شاید ایشان فراموش می کردند که شب چه اتفاقی افتاده ولی وقتی از 50 یا 60 سال پیش سخن به میان می آمد کاملا جزء جزء آن را تعریف می کردند و این یعنی این که ایشان فراموشکار نیستند بلکه روح بلندشان اجازه نمی داد هیچ کدورتی را به دل بگیرند.

بسیار اتفاق می افتاد که مادر سخنانی به پدر می گفت که اشتباه بود ، ایشان آن قدر صبوری می کردند که ما ناراحت می شدیم ، یکبار به مادر گفتم شما مثلا در این مورد اشتباه کرده اید و دلایل آن را ذکر کردم وقتی خدمت آقا رسیدم ایشان فرمودند:

«که نباید می گفتید» یعنی حاضر نبودند کوچکترین اصطکاکی در روابط خانوادگی ایجاد شود ، گاه نیز برای ایشان وسائلی را می گرفتند و به عنوان هدیه می دادند ، به بچه ها هم سفارش می کردند که همواره با مادر باید مدارا کرد و نباید به هیچ وجه با تندی پاسخ شان را داد.

منابع:
1- کتاب آیین دلبری /مهدی صدری /عطر یاس /چاپ دوم /1390
2-رازهای همسرداری /علی ابراهیمی اقلیدی/بیت الاحزان/1390
3-میزان الحکمه /محمدی ری شهری/دارالحدیث/1387
تهیه و فرآوری : مهدی صدری ، گروه حوزه علمیه تبیان

برگرفته از پایگاه : تبیان http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=204732

ازدواج و همسرداري
1-مقام والدين در اسلام ، زين العابدين احمدي، ناشر: ميثم تمار

2-روان شناسي خانواده ,همسران برتر ، غلامعلي افروز، نشر : انجمن اولياء و مربيان

3- نظام خانواده در اسلام، استاد حسين انصاريان، ناشر: دارالعرفان
http://www.erfan.ir/farsi/book/book.php?BookID=60

4- بهشت خانواده ، اسدالله محمدي

5- الفباي زندگي: آشنايي با اصول و عوامل تحكيم خانواده ، پديدآورنده:جواد محدثي ، ناشر:بوستان كتاب قم
http://vccans.ir/libraray/Ketabkhaneh/ketaabkhaaneh/alefbaaye_zendegi/al...

6- حقوق متقابل والدين و فرزندان- عبدالكريم پاك نيا، ناشر: موسسه تحقيقات و نشر معارف اهل البيت (ع)
http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/35081/حقوق-متقابل-والدين-و-فرزندان/

7-با جوانان در ساحل خوشبختى- سيد حميد فتاحى
www.ghaemiyeh.com/component/dlibrary/category/ready/book/431/Page-1

8-در سايه آفتاب (جلوه هاى رفتار علوى)- اسماعيل سعادت
http://shiabooks.ir/1389/07/30/post-100/

9-معارف زندگي ، پديدآورنده:محمود بهشتي ، ناشر:موسسه انتشارات حضور

چکيده :
نگارنده كتاب مطالبي چند در باب زندگي، تربيت و اخلاق اسلامي، و مسائل مادي، معنوي و عبادي و نظاير آن را با اين موضوعات تشريح ميكند : شناخت انسان، بهداشت و سلامتي، مسائل زندگي، موانع رشد و كمال، مراتب رسيدن به كمال و حقيقت، و معنويات .

10-نهاد خانواده از منظر دين ، پديدآورنده:ناصر فروهي ، ناشر:نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها (دانشگاه تبريز)

چکيده :
در اين كتاب، مباحثي در خصوص "نهاد خانواده" با استناد به آيات و روايات و يا رويكردي كلامي، تفسيري، روانشناختي، و جامعه شناختي، مطرح گرديده كه عبارتاند از: اهميت و ضرورت نهاد خانواده و فوايد آن، ارزش نهاد خانواده از منظر دين، انتخاب همسر براساس سفارشات ديني، حقوق متقابل همسران از نظر اسلام و رعايت آنها، روابط همسران با يكديگر و سفارشات ديني، حقوق متقابل همسران از نظر اسلام و رعايت آنها، روابط همسران با يكديگر و سفارشات دين، جايگاه همسران در نهاد خانواده از منظر دين، و عوامل تهديد كننده ي بنيان نهاد خانواده.

11-اين نقشها واقعي است: نقش هاي زناشويي ، پديدآورنده:محمدرضا عباسي-الهام اركيا-سيدمهدي خطيب-محدثه سادات طباطبايي ، ناشر:موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره)

12-خانواده در پرتو قرآن و سنت ، پديدآورنده:حميدرضا آژير-محمدهادي عبدخدايي-محمدرضا نجفي
ناشر:آستان قدس رضوي، بنياد پژوهشهاي اسلامي
چکيده :
موضوع کتاب حاضر، تبيين جايگاه خانواده از منظر اسلام است. نگارندگان در نوشتار حاضر ميکوشند، ابعاد خانواده را با توجه به آيات قرآن کريم و احاديث معصومين(ع) به مخاطب خويش شناسانده و به تبيين جايگاه اين نهاد مهم از منظر اسلام بپردازند. از جمله عناوين سرفصل هاي کتاب، ميتوان به اين مورد اشاره کرد: تشويق بر ازدواج و تشکيل خانواده؛ گزينش همسر ماية استواري تفاهم و ضامن انسجام؛ عقد؛ قلمرو حقوق و تکاليف و پيوندهاي بيان افراد يک خانواده؛ عوامل منفي ويرانگر خانواده که به فروپاشي و تزلزل نظام آن ميانجامد؛ ديدگاههاي اسلام و موضع آن در برابر گزاره هاي معاصر زن؛ و پاره اي از پديده هاي اجتماعي هم روزگار ما از ديدگاه اسلام.

13-خانواده در قرآن ، پديدآورنده:احمد بهشتي، ناشر:موسسه بوستان كتاب قم
http://www.tebyan.net/index.aspx?PageSize=1&LANGUAGE=1&BOOKID=15418&Page...

14-خانواده در مكتب قرآن و اهل بيت (ع) ، پديدآورنده:سيدكاظم ارفع ، ناشر:انجمن اولياء و مربيان

15-خانواده قرآني (ويژگيها و وظايف اعضاي آن) ، پديدآورنده:عيسي عيسي زاده ، ناشر:بوستان كتاب قم

چکيده :
تبيين ويژگيهاي اعضاي خانواده و وظايف اعضاي آن در قبال يکديگر است که ضمن استناد به آيات قرآن کريم و روايات معصومين(ع) تدوين يافته است. در اين راستا، ابتدا به کلياتي درباره «خانواده» و ارزش و جايگاه تشکيل آن از منظر اهل بيت(ع)، پرداخته شده و در ادامه ابتدا به روابط متقابل زن و مرد در قبال يکديگر و سپس به وظايف والدين در برابر فرزندان، توجه شده است. در پايان نيز تحت عنوان ويژگي هاي فرزند صالح، وظايف فرزندان در قبال پدر و مادر شرح داده شده است. از ديدگاه وي، قرآن درباره اين نهاد بنيادين، رهنمودهاي ارزشمندي دارد که در صورت اجراي آنها، هر يک از اعضاي خانواده به صورت صميمي و سازنده به رشد و تکامل يکديگر کمک ميکنند.

16-دينداري و رضامندي خانوادگي ، پديدآورنده:مجتبي حيدري ، ناشر:موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره)

17-دو ضريح فراموش شده: در رابطه با مقام عظماي پدر و مادر، چهارده معصوم (ع) و مادر ، پديدآورنده:اصغر حبيبي ، ناشر:احمدي

چکيده :
مجموعه حاضر مشتمل بر آيات قرآن، احاديث و روايات، داستان و حكايت، اشعار، سخنان بزرگان و مشاهير و پند و اندرزهايي است كه درباره توجه و احترام به پدر و مادر گرد آمده است .

18-روابط سالم در خانواده ، پديدآورنده:سيدداود حسيني ،ناشر:موسسه بوستان كتاب قم

19-سيره تربيتي و اخلاقي پيامبر و اهل بيت عليهم السلام در خانه و خانواده: ارتباط با خداوند ، پديدآورنده:اسدالله طوسي ، ناشر:موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني

چکيده :
در اين کتاب خوانندگان با شيوه‎هاي اخلاقي و تربيتي و معاشرتي پيامبر(ص) و ائمه(ع) در خانواده و امور زندگي آشنا مي‎شوند. سيره اخلاقي و تربيتي پيامبر و ائمه از اعتقاد به توحيد و يگانگي خداوند ريشه، مايه و نيرو مي‎گيرد. نويسنده در آغاز درباره جايگاه و منزلت توحيد، نفي کفر و شرک و خرافه‎پرستي سخن گفته و سپس مخاطبان را با مفاهيم تربيت، سنت و سيره و حجيت و اعتبار سيره آشنا مي‎سازد. وي اهداف تعليم و تربيت در اسلام را تعريف کرده و در فصل بعد به تبيين معنا و مفهوم توکل و اهميت و آثار آن در زندگي پرداخته و اين نکته را يادآور مي‎شود که عنصر توکل انسان را در برخورد با مسايل و مشکلات مقاوم و نيرومند مي‎سازد. رضا به قضا و قدر الهي و جايگاه رضا در سير و سلوک، رضاي الهي در تصميم‎هاي مهم خانوادگي و ديگر جنبه‎هاي زندگي، شکر و سپاسگزاري، اقسام و مراتب شکر مباحث مفصل ديگري هستند که مولف با ذکر جزييات به مطالعه و بررسي آن‎ها پرداخته و در همه امور زندگي فردي و اجتماعي کارآمدي سيره ائمه و روش موثر آن‎ها را در برخورد با حوادث و مصايب و مشکلات به مخاطبان آموزش مي‎دهد.

20-شيوه همسري در خانواده نمونه ، پديدآورنده: آيت الله ناصر مكارم شيرازي ، ناشر:نسل جوان
http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/59049/%D8%B4%D9%8A%D9%88%D9%87-%...

21-فضائل و رذائل اخلاقي ، پديدآورنده:آيت الله حسين مظاهري ، ناشر:نشراخلاق

http://www.almazaheri.org/farsi/Index.aspx?TabID=0602&BookNum=62&BookNam...